CÁC CHỨNG TÊ LIỆT » Các Bệnh Lý Tuỷ Sống

CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG TUỶ SỐNG


BS  PHẠM THỊ MAI ĐÔNG Y, ĐÀ NẴNG , CHỮA LIỆT ...tuỷ sống gửi và nhận tín hiệu từ não đến các hệ của cơ thể , điều khiển cảm giác, vận động và chức năng tự trị của cơ thể. Chức năng theo định khu tuỷ : các dây thần kinh từ mỗi đoạn tủy sống nối tới những vùng cụ thể của cơ thể, điều khiển những tín hiệu đến các vùng mà nó chi phối.  Từ C1 đến C8 : cho  cổ, các cánh tay và bàn tay;  Từ T1 đến T12  cho thân trên và một số phần của cánh tay; Từ L1 đến L5 cho hông và chân; Từ S1 đến S5  cho háng, các ngón chân và một số phần của chân.

    CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG TUỶ SỐNG
                       
 BS  PHẠM THỊ MAI
                   Nguyên trưởng khoa Đông y - Bệnh viện Đà Nẵng 

     I. CẤU TẠO GIẢI PHẪU TUỶ SỐNG

      Tủy sống cùng với não hình thành nên hệ thần kinh trung ương (Central Nervous System - CNS). Tuỷ sống nằm trong ống sống, được chia làm các đoạn tuỷ cổ, ngực, thắt lưng, cùng. Cấu tạo của tuỷ sống bao gồm
- Các màng bảo vệ và nuôi tuỷ từ ngoài vào trong : màng cứng, màng nhện, màng nuôi. Màng cứng tạo thành túi, bắt đầu từ lỗ chẩm đến S2. Màng cứng không dính chắc vào xương, mà có  khoang ngoài màng cứng, chứa mỡ và các tĩnh mạch. Khoang này có thể là nơi xuất phát những tổn thương xâm lấn.  Chóp cùng của tuỷ ở bờ dưới của L1. Từ L1 đến S2  túi màng cứng chứa các rễ tạo nên chùm đuôi ngựa   - Ông tuỷ sống : dịch não tủỷ lưu thông trong ống tuỷ sống và khoang dưới nhện để đệm và bảo vệ não và tủy sống
-  Nhu mô tủy sống:  bao gồm chất xám và chất trắng. 




1. Chất xám
    Chất xám có hình chữ H nằm giữa chất trắng. Chất xám là những neuron ( tế bào thần kinh) tuỷ, chúng tụ lại thành nhân tế bào thần kinh, một số neuron liên hợp nằm rải rác. Ngoài ra, các tua neuron còn đi sâu vào chất trắng giữa sừng bên và sừng sau tạo thành lưới tủy
Chất xám có các sừng : 
Sừng trư­ớc : do các neuron vận động tạo nên. 
Sừng sau do các neuron cảm giác tạo nên. 
Sừng bên là  sừng thực vật và dinh d­ưỡng ( chỉ có ở đoạn ngực) do các neuron dinh dưỡng tạo nên

2. Chất trắng :
   Do các sợi trục của neron tạo nên.  Mỗi bên tủy sống, chất trắng có 3 cột: trước, sau, bên. Mỗi cột có nhiều bó:
- Bó hướng tâm:  sợi trục của các neron cảm giác tạo nên. Dẫn truyền tín hiệu cảm giác đi lên. Gồm các bó tuỷ :
   Bó Burdach (sau giữa). Bó Goll ( sau bên). Tiểu não sau (Bó tiểu não thẳng). Bó tiểu não bắt chéo (bó tiểu não trướ). Bó cung (bó  thị)
-Bó ly tâm : là bó các sợi trục của nerron vận động, dẫn truyền tín hiệu vận động đi xuống. Gồm: Bó tháp thẳng. Bó tháp chéo,
  Các bó ngoại tháp (gồm bó đỏ - tủy; bó thị - tủy, bó tiền đình - tủy)
-Bó liên hợp:  là bó các sợi trục của các neron liên hợp, truyền tín hiệu riêng trong một đốt tuỷ. Bao gồm  Bó lưng, Bó bên, Bó bụng



II.CHỨC NĂNG SINH LÝ TUỶ SỐNG

   
   1.Gửi và nhận tín hiệu :
      
 Từ não đến các hệ , cơ quan của cơ thể, điều khiển cảm giác, vận động và chức năng tự trị của cơ thể
   2. Chức năng theo định khu tuỷ :
    Các dây thần kinh từ mỗi đoạn tủy sống nối tới những vùng cụ thể của cơ thể, điều khiển những tín hiệu đến các vùng mà nó chi phối.
       - Từ C1 đến C8 : cho cổ, các cánh tay và bàn tay.
       - Từ T1 đến T12  cho thân trên và một số phần của cánh tay.
       - Từ L1 đến L5 cho hông và chân.
       - Từ S1 đến S5  cho háng, các ngón chân và một số phần của chân.
    Những ảnh hưởng của tổn thương tủy sống ở những đoạn khác nhau dọc theo cột sống làm hại lây thống này. 
    3. Các tế bào thần kinh đệm 
    được chia ra nhiều nhóm , có chức năng khác nhau
- Nhóm tạo ra các màng bọc myelin : cho các sợi trục
- Nhóm các tế bào hình sao : điều tiết thành phần của môi trường lỏng xung quanh các neuron
- Nhóm hình thành mô sẹo : sau chấn thương.
- Nhóm phản ứng : lại viêm, chấn thương và tham gia dọn dẹp. Giúp neron sống sót và có khả năng tự lành lại mức độ nào đó. 
    4.Hàng rào máu tuỷ 
    cung cấp máu và  glucozacác đầy đủ cho các tế bào của CNS trao đổi chất rất cao. Các tế bào CNS đặc biệt dễ bị tổn thương hoặc giảm chức năng luồng máu cung cấp bị giảm (thiếu máu cục bộ). Các tế bào nội mạc mạch bảo vệ các tế bào thần kinh khỏi sự xâm nhập của các chất gây hại và các tế bào trong hệ thống miễn dịch.
    5. Ma trận ngoại bào của PNS khác với ma trận ngoại bào của  CNS , đã tạo nên những phản ứng khác nhau đối với tổn thương.
    6.Từ tủy sống có các dây thần kinh đi ra. Các tế bào thần kinh, hoặc các neuron của hệ thần kinh ngoại biên (Peripheral Nervous System - PNS), có nhiệm vụ truyền tiếp tín hiệu tới các chi, thân trên và những bộ phận khác của cơ thể . 
    7. Các neuron cảm giác khác lại nằm trong các hạch ngoài tủy sống có các sợi trục hình thành các dây thần kinh truyền tiếp thông tin từ cơ thể vào tủy sống.

                                                                                     BS  PHẠM THỊ MAI 

  



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn