CÁC CHỨNG TÊ LIỆT » Khái quát về liệt

CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG TUỶ SỐNG


 BS  PHẠM THỊ MAI ĐÔNG Y , ĐÀ NẴNG , CHỮA LIỆT ...tuỷ sống gửi và nhận tín hiệu từ não đến các hệ của cơ thể , điều khiển cảm giác, vận động và chức năng tự trị của cơ thể. Chức năng theo định khu tuỷ : các dây thần kinh từ mỗi đoạn tủy sống nối tới những vùng cụ thể của cơ thể, điều khiển những tín hiệu đến các vùng mà nó chi phối.  Từ C1 đến C8 : cho  cổ, các cánh tay và bàn tay;  Từ T1 đến T12  cho thân trên và một số phần của cánh tay; Từ L1 đến L5 cho hông và chân; Từ S1 đến S5  cho háng, các ngón chân và một số phần của chân.

    CẤU TẠO VÀ CHỨC NĂNG TUỶ SỐNG
                       
 BS  PHẠM THỊ MAI
                   Nguyên trưởng khoa Đông y - Bệnh viện Đà Nẵng 

     GIẢI PHẪU TUỶ SỐNG

      Tủy sống cùng với não hình thành nên hệ thần kinh trung ương (Central Nervous System - CNS). Tủy sống nằm trong ống sống, được chia làm các đoạn tuỷ cổ, ngực, thắt lưng , cùng. Tủy sống được bao bọc bởi 3 lớp. Lớp  tận trong cùng là màng mềm, lớp giữa là màng nhện, lớp ngoài cùng là màng cứng.
       Tủy sống bao gồm chất xám và chất trắng:  

I. CHẤT XÁM nằm trong chất trắng, do thân và các tua ngắn của các neron tạo nên,  hình chữ H. Chính giữa chất xám có ống tủy sống.

1. Sừng trư­ớc tủy sống là sừng vận động,  do thân các nơron vận động tạo nên
2. Sừng sau tủy sống là sừng cảm giác,  do thân các nơron cảm giác tạo nên
3. Sừng bên là sừng thực vật - dinh d­ưỡng:  chỉ có ở đoạn ngực, do thân các nơron dinh dưỡng tạo nên.

Ngoài ra, các tua chất xám còn ăn sâu vào phần chất trắng giữa sừng bên và sừng sau tạo thành lưới tủy.

Một số nơron trong chất xám tụ tập lại thành nhân và một số nơron liên hợp nằm rải rác làm nhiệm vụ liên lạc giữa nơron cảm giác và nơron vận động thuộc cùng một đốt tủy.

II. CHẤT TRẮNG

 Nằm bao quanh chất xám, do các sợi trục của nơron tạo nên, Mỗi bên tủy sống , chất trắng có 3 cột: trước, sau, bên. Mỗi cột có nhiều bó,

1. Bó hướng tâm: được tạo nên từ các sợi trục của các nơron cảm giác. Sẫn truyền tín hiệu cảm giác đi lên. Gồm  bó tủy sau giữa (bó Burdach); bó tủy sau bên (bó Goll); bó tủy - tiểu não sau (bó tiểu não thẳng); bó tủy - tiểu não trước (bó tiểu não bắt chéo) và bó tủy - thị (bó cung)

2.Bó li tâm các sợi trục của nơron vận động tạo nên, dẫn truyền tín hiệu vận động đi đi xuống. Gồm bó tháp thẳng, bó tháp chéo và các bó ngoại tháp (gồm bó đỏ - tủy; bó thị - tủy, bó tiền đình - tủy)

3. Bó liên hợp: được tạo thành từ các sợi trục của các nơron liên hợp, có chức năng dẫn truyền tín hiệu riêng cho các trung khu trong một đốt tuỷ. Bao gồm bó lưng, bó bên và bó bụng

CHỨC NĂNG SINH LÝ TUỶ SỐNG
   
     1.Gửi và nhận tín hiệu từ não đến các hệ của cơ thể , điều khiển cảm giác, vận động và chức năng tự trị của cơ thể
     2. Chức năng theo định khu tuỷ : các dây thần kinh từ mỗi đoạn tủy sống nối tới những vùng cụ thể của cơ thể, điều khiển những tín hiệu đến các vùng mà nó chi phối.
       - Từ C1 đến C8 : cho  cổ, các cánh tay và bàn tay.
       - Từ T1 đến T12  cho thân trên và một số phần của cánh tay.
       - Từ L1 đến L5 cho hông và chân.
       - Từ S1 đến S5  cho háng, các ngón chân và một số phần của chân.
Những ảnh hưởng của tổn thương tủy sống ở những đoạn khác nhau dọc theo cột sống làm hại lây thống này.

  3.Các tế bào thần kinh đệm : được chia ra nhiều nhóm , có chức năng khác nhau

-  Nhóm tạo ra các màng bọc myelin cho các sợi trục
- Nhóm các tế bào hình sao điều tiết thành phần của môi trường lỏng xung quanh các neuron
- Nhóm hình thành mô sẹo sau chấn thương.
- Nhóm phản ứng lại chấn thương và giúp dọn dẹp sạch các phế phẩm và sinh ra các chất giúp nơron sống sót và tác động đến quá trình phát triển của trục sợi, có khả năng tự lành lại mức độ nào đó.

  4.Hàng rào máu tuỷ : cũng như hàng rào máu não, rất quan trọng. Để hoạt động bình thường, các tế bào của CNS trao đổi chất rất cao , cần phải có lượng máu đầy đủ và  glucoza trong máu để sinh năng lượng. Các tế bào CNS đặc biệt dễ bị tổn thương hoặc giảm chức năng khi lượng máu trong luồng máu bị giảm (thiếu máu cục bộ). Các tế bào nội mạc mạch  máu bảo vệ các tế bào thần kinh khỏi sự xâm nhập của các chất gây hại và các tế bào trong hệ thống miễn dịch.

   5. Ma trận ngoại bào của PNS khác với ma trận ngoại bào của  CNS , đã tạo nên những phản ứng khác nhau đối với tổn thương.
     
    6.Từ tủy sống có các dây thần kinh đi ra. Các tế bào thần kinh, hoặc các neuron của hệ thần kinh ngoại biên (Peripheral Nervous System - PNS), có nhiệm vụ truyền tiếp tín hiệu tới các chi, thân trên và những bộ phận khác của cơ thể . 

    7. Các neuron cảm giác khác lại nằm trong các hạch ngoài tủy sống có các sợi trục hình thành các dây thần kinh truyền tiếp thông tin từ cơ thể vào tủy sống.
                                                                                     BS  PHẠM THỊ MAI 

  



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn