THẦN KINH VÀ TÂM THẦN » Rối Loạn Tiền Đình

CHÓNG MẶT KỊCH PHÁT TƯ THẾ LÀNH TÍNH


  PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng : CHÓNG MẶT KỊCH PHÁT TƯ THẾ LÀNH TÍNH (BPPV - Benign Paroxysmal Positional Vertigo)-  chiếm tỷ lệ 32%,  cao nhất trong nhóm bệnh rối loạn tiền đình ngoại biên, và  khoảng 2,4% trong dân số nói chung. Cơn chóng mặt  Đột ngột xuất hiện khi thay đổi tư thế .Chóng mặt điển hình là : xoay tròn.  Chóng mặt kèm động mắt, buồn nôn, nôn và rối loạn thăng bằng. Không ù tai hoặc nghe kém Cơn ngắn chóng mặt < 1’ đến vài phút, nhưng tái diễn kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng rồi sẽ thuyên giảm, hoặc hiếm hơn nhiều năm

CHÓNG MẶT KỊCH PHÁT TƯ THẾ LÀNH TÍNH

  PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng 
 
I.ĐẠI CƯƠNG
 
   Chóng mặt kịch phát tư thế lành tính (BPPV - Benign Paroxysmal Positional Vertigo) có các đặc trưng sau:
- Thuộc nhóm bệnh rối loạn tiền đình ngoại biên,  chiếm tỷ lệ 32%,  cao nhất trong nhóm bệnh này, và  khoảng 2,4% trong dân số nói chung.Do nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó có 20% số ca bị chấn thương đầu nhẹ trong tiền sử
- Đặc trưng của BPPV là : cơn chóng mặt kịch phát xuất hiện khi thay đổi tư thế. Các cơn ngắn. Cải thiện sau 10-80 giây khi không cử động đầu.Thường buồn nôn, ít nôn Không ù tai, không nghe kém. 
 
II.TRIỆU CHỨNG
   Chóng mặt đột ngột khi thay đổi tư thế. Thường gặp nhất lúc sáng ngủ dậy. Cơn chóng mặt kiểu xoay .Trong cơn có  buồn nôn, có động mắt (chiều dọc hay sang ngang). Mất thăng bằng, chao đảo khi đứng hoặc bươc đi. Nhưng không điếc, không ù tai. Khi nằm nghiêng, tai thương tổn ở dưới thì chóng mặt nặng thêm. BN sợ hãi lo lắng, muốn nhắm mắt, nằm yên. Cơn ngắn chóng mặt < 1’ đến vài phút, nhưng tái diễn kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng rồi sẽ thuyên giảm, hoặc hiếm hơn nhiều năm. Sau cơn đầu tiên thì tái phát trong giai đoạn ngắn: 7-23%. Tái phát trong giai đoạn dài: 50%
  Hầu hết trường hợp, người bệnh chỉ có một bên tai bị ảnh hưởng. 
  Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng ưu thế ở tuổi trung niên. Phụ nữ mắc bệnh nhiều hơn nam. Tiên lượng hầu hết lành tính. Ở một số người già: chóng mặt xuất hiện khi đột ngột xoay đầu. vài giây rồi biến mất ngay, bệnh mãn tính nhiều năm.
   
 
III. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT BPPV VỚI CÁC BỆNH TỔN THƯƠNG TĐTƯ

1. Đột quỵ  động mạch sống nền
 : do nhồi máu và xuất huyết tiểu não,  có suy giảm hay mất ý thức
2. Migraine :
Cơn đau đầu sợ ánh sáng  kèm c
hóng mặt,  kéo dài nhiều phút đến nhiều giờ, có thể  nhiều ngày đến nhiều tuần.Mãn tính. 

Các dấu hiệu và triệu chứng dùng để phân biệt  BPPV  với chóng mặt trung ương
       -Thời gian từ lúc thay đổi tư thế đầu đến lúc khởi phát các triệu chứng : 3-40 giây / khác với chóng mặt và rung giật nhãn cầu ngay lập tức.
       - Sự biến mất của triệu chứng khi duy trì tư thế  : có / khác với không
       - Giảm bớt các triệu chứng khi làm lặp lại : có / khác với không
       - Cường độ chóng mặt : nặng / khác thường nhẹ
       - Các triệu chứng có thể tạo ra trong thăm khám: thay đổi/ khác  cố định

 VI. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT BPPV VỚI CÁC BỆNH RLTĐ NGOẠI BIÊN KHÁC 

       1. Bệnh Méniere : có liên quan nhiều đến tai ( điếc tiếp nhân và ù , đặc tai) . Cơn thường kéo dài nhiều giờ. Mạn tính, chu kỳ từng đợt
       2.Viêm dây VIII  cấp do siêu vi : không theo tư thế,  có triệu chứng nhiễm siêu vi trước đó. Khởi phát đột ngột cấp tính ở 73%. Tiên lượng đa số nhẹ và khỏi
       3. Bệnh lý nhiễm độc tiền đình: 

- Viêm mê đạo
      ….xơ cứng rải rác, 

V,CƠ CHẾ
 , NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ GÂY BỆNH
-Sinh lý :
  Ở tai trong có bãi thạch nhĩ và soan nang chứa các tinh thể canxi còn gọi là thạch nhĩ , Sỏi tai – Otoconia hoặc Otolith. Sỏi tai với số lượng bình thường. lưu thông tốc độ bình thường sẽ kích thích các tế bào lông lót bề mặt mê nhĩ các ống bán khuyên, giúp cơ thể định hướng tư thế và giữ thăng bằng dưới sự phối hợp phản xạ điều chỉnh của cả hệ thống tiền đình trung ương và ngoại biên.
- Bệnh lý : vì một lý do nào đó, sỏi tai từ bãi thạch nhĩ hay soan nang trôi vào các kênh bán nguyệt lượng lớn và tốc độ nhanh hơn bình thường, thường gặp nhất ở ống bán khuyên sau, ít khi ở ống bán khuyên trên). Điều đó làm cho thần kinh tiền đình ngoại biên tăng nhạy cảm với chuyển động và trọng lực, tạo ra ảo giác chuyển động, khởi phát cảm giác chóng mặt. Khi đầu ổn định tư thế, các hạt sỏi di chuyển dần dần chậm lại, và đa số trở về vị trí ban đầu của chúng là soan nang, nên cảm giác chóng mặt sẽ lui dần.
 -  Trong bệnh lý do hóa thoái hóa theo tuổi tác, các hạt sỏi co lại trong nội dịch không điều chỉnh được hoạt động bình thường của nó.
 
Các nguyên nhân
1. Vô căn: khoảng 50% không xác định được nguyên nhân, được gọi là BPPV vô căn
2.Chấn thương đầu: nhất là  chấn thương nghiêm trọng ở thời vị thành niên.
3. Do bệnh tai trong: Thoái hoá tự phát biểu mô soan nang và các kênh mê nhĩ của hệ thống tiền đình, viêm mê đạo tai, viêm mê nhĩ khu trú....  phẫu thuật tai.
4.Bệnh mạch máu: Đôi khi BPPV liên quan đến Migraine. Hẹp động mạch trước tiền đình tiền căn đột quỵ  
5. Do bệnh tật khác:
-Phải nằm lâu: vì bệnh, vì định vị cột sống kéo dài, gây mê kéo dài
-Do các rối loạn cơ thể: mất nước, thiếu ngủ, stress. Đang, hay sau thời gian hồi phục bệnh nào đo 
 
Các yếu tố nguy cơ
-          Tuổi : trung niên chiếm ưu thế, hiếm gặp ở tuổi < 20.
-          Giới:  nữ giới gấp hai lần nam giới.
- Các yếu tố nguy cơ chung :của nhóm bệnh rối loạn tiền đình ngoại biên

 

 

CƠ CHẾ
NGHUYÊN NHÂN
ĐIỀU TRỊ 



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn