THẦN KINH VÀ TÂM THẦN » Rối Loạn Tiền Đình

CHỨC NĂNG THĂNG BẰNG TRONG CƠ THỂ


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng  HỆ THỐNG TIỀN ĐÌNH  *Nhân tiền đình : nằm ở thân não  . Nhận thông tin, đồng nhất các thông tin đến từ mỗi bên của đầu. Các nhân xám tiếp nối : nằm ở vỏ não thùy thái dương, não giữa và tủy sống.  Các nhân này xử lý thông tin về thay đổi tư thế đầu và trọng lực của đầu trong không gian 3 chiều,tiếp nối trong các cung phản xạ  để hoàn thành chức năngđiều chỉnh thăng bằng
 

CHỨC NĂNG THĂNG BẰNG TRONG CƠ THỂ

PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng

Chức năng thăng bằng của cơ thể không phải chỉ có hệ thống tiền đình ( ngoại biên và trung ương ) điều chỉnh
mà còn có sự tham gia phối hợp của hệ thống thị giác và hệ thống cảm giác bản thể ( ở da, cơ , xương khớp)

  I.HỆ THỐNG TIỀN ĐÌNH NGOẠI BIÊN
 
    Tai trong chứa hệ thống tiền đình ngoại biên. gồm hệ thống tiền đình  và dây thần kinh VIII
    Hệ thống tiền đình ( tai trong)  có chức năng giữ thăng bằng khi con người di chuyển và thay đổi tư thế đầu.
    Khi cơ thể chuyển động, hoặc hay cùng với sự thay đổi vị trí tư thể của đầu có liên quan đến trọng lực. Các bộ phận của cơ quan tiền đình tai trong có chứa nội dịch cùng các tinh thể. Các cơ quan cảm thụ thuộc mê nhĩ màng rât nhạy cảm với  sự thay đổi và chuyển động của tinh thể cùng nội dịch mỗi khi thay đổi tư thế đầu và trọng lực.

 1.  Các cơ quan cảm thụ của tiền đình ngoại biên
 
    Các cơ quan cảm thụ cân bằng và tư thế bao gồm cầu nang, soan nang, bãi thạch nhĩ và ba ống bán khuyên.
     * Soan & cầu nang : có chứa các tế bào cảm nhận sự chuyển động của đầu theo gia tốc thẳng và cảm thụ lực hấp dẫn lên xuống .
       Soan & cầu nang có cấu trúc vết thạch nhĩ ( màng sỏi tai ). Vết là lớp tế bào có lông. Lông rung 1 sợi dài, lông lập thể nổi gồm nhiều sợi nhỏ cấu thành, là macula recptor. Đáy vết tiếp xúc sợi TK tiền đình; Đỉnh gắn có chất nền gelatin chứa CaCO.
      Khi có gia tốc thẳng,  màng sỏi tai ngã ra sau, lông rung kích thích, phát xung thần kinh, tác độc lên đầu mút ( synap) của tua gai của TK tiền đình,  tạo lên luồng thần kinh truyền đi ….
     * Ba ống bán khuyên & bóng mào:
     Ba ống bán khuyên xếp thẳng góc với nhau, phần dưới phình to là bóng mào và thông với soan nang. Mào cấu tạo bởi tế bào lông nằm trong chất nền gelatin gọi là vòm (đài) với các crista receptor
    Tùy thuộc vào hướng và góc quay của đầu mà sự dịch chuyển ngoại dịch sẽ lớn hơn ở một trên 3 ống bán khuyên. Ở một ống bán khuyên đó, có sự tăng tốc nội dịch di chuyển ngược lại với chiều quay của đầu,  đẩy theo lông rung màng tế bào, đồng thời tăng tính thấm cations và khử cực, phóng thích chất trung gian TK. Các receptor của mào cảm thụ được các chất trung gian hóa học này, tiếp nhận chúng chuyển vào synap ( đầu mút ) của tua gai neuron TK , thông tin  được dẫn truyền đi.
      Sau khi các cơ vân cổ gáy, chi nhận được lệnh của TK trung ương, điều chỉnh tư thế rồi, dịch của ống bán khuyên nói trên sẽ dịch chuyển ngược lại, màng tăng cực, giảm xung TK .
      (  Ngoài các ống bán khuyên, xoan nang và cầu nang còn có bộ phận cảm nhận khác góp phần định hướng cũng như giữ thăng bằng đó là: hệ thị giác và hệ cảm giác bản thể ở da, cơ, khớp. Hệ thị giác và hệ cảm giác bản thể không thuộc cơ quan cảm thụ của tiền đình ngoại biên )
 
2.  Các đường truyền của tiền đình ngoại biên
   
     * Thụ thể  ( recepter) của các tế bào lông thuộc mê đạo màng tiếp xúc với các đầu chót synap các tua gai neuron. Mà thân các neuron này ở hạch hạch tiền đình ( Scarpa) .
    * Các dây nhánh của tiền đình : Từ hạch tiền đình, một số các sợi trục tạo nên thành các dây nhánh của tiền đình ( dây bóng , dây soan, dây cầu).
    *  Bó thần kinh tiền đình: cũng từ hạch tiền đình, một số các sợi trục tạo nên bó thần kinh tiền đình. Đây là các sợi hướng tâm tiền đình ngoại biên đến nhân tiền đình ở thân não 
    * Dây thần kinh tiền đình ốc tai (dây VIII) : bó thần kinh tiền đình là 1 phần cấu thành dây tiền đình ốc tai (dây thần kinh VIII). Bó này đi dọc theo kề bên với bó TK ốc tai, hai bó này tạo nên dây TK VIII.  
     
      Các tín hiệu về cân bằng và tư thế được bó dây thần kinh tiền đình dẫn truyền đến các nhân tiền đình nẵm nằm ở thân não 
 


         II.HỆ THỐNG TIỀN ĐÌNH TRUNG ƯƠNG

Hệ thống tiền đình trung ương, trong đó Tiểu não đóng vai trò chức năng điều chỉnh thăng bằng quan trọng nhất 
 
    1.Các nhân xám - cơ quan tiếp nhân và xử lý thông tin  
 
      *Nhân tiền đình :  từ nhân tiền đình tín hiệu được truyền tới  nhân vận nhãn, tiểu não và các vùng ở vỏ não. Sự nối kết tiền đình mắt làm mắt chuyển động nhịp nhàng về hướng đối bên khi xoay đầu và chuyển động tịnh tiến của đầu, cho phép cố định được thị giác trong khi chuyển động đầu
 Nhân tiền đình nhận thông tin, đồng nhất các thông tin đến từ mỗi bên của đầu. 
      * Các nhân xám tiếp nối : nằm ở vỏ não thùy thái dương, não giữa và tủy sống.  Các nhân này xử lý thông tin về thay đổi tư thế đầu và trọng lực của đầu trong không gian 3 chiều, tiếp nối trong các cung phản xạ  để hoàn thành chức năng điều chỉnh thăng bằng
 

 
 
     2.Các đường dẫn truyền theo cung phản xạ
   
     Đó là các đường liên hệ nhân tiền đình với hệ TK trung ương. Các đường này là chất trắng trong thân não, tiểu não, thùy thái dương, não giữa, tủy sống
     Sau khi các nhân xám xử lý thông tin,  phản hồi đến chất xám tủy sống, hệ lưới,  củ não vận nhãn…tiếp tục là các con đường liên kết với các cơ quan đáp ứng phản xạ của nó (tiền đình - mắt ; tiền đình – tủy), tạo phản xạ cho cơ xương khớp điều chỉnh tư thế và phản xạ ổn định thị giác.                      
      Các bó thần kinh tiền đình trung ương bao gồm :
Cơ quan trung ương có nhiệm vụ điều hòa trương lực cơ là tiểu não cũng có đường liên kết với nhân tiền đình để tham gia trong điều chỉnh tư thế, thăng bằng cơ thể.

- Bó tiền đình - tiểu não : các neuron nhân tiền đình trung ương nhận các tín hiệu và truyền đến thùy nhung của tiểu não.
- Bó tiểu não - tiền đình:  đưa tín hiệu trở về hạch tiền đình ( thông tin 2 chiều) để được xử lý
- Bó tiền đình - não giữa: nhận các tín hiệu và tiếp tục truyền tới vỏ não cho nhận thức về giác quan vị trí và vận động.
 - Bó tiền đình – gai ( sống) : từ nhân tiền đình đi xuống gởi mệnh lệnh đến các nhân vận động nằm ở  tủy sống. ngoại biên đầu và cổ,  Điều chỉnh phản xạ cơ ở cổ và chi,  và bổ sung vận động  và trương lực phù hợp. Nhờ đó ổn định được vị trí đầu trong không gian và ổn định tư thế thẳng đứng cơ thể.
-  Bó tiền đình – gai có tách nhánh : đi lên thân não đến các nhân dây vận động mắt. (III, IV, VI, VI), Kiểm soát cơ vận nhãn giúp mắt ổn định một điểm trong không gian khi đầu di chuyển  
   

 

III. HỆ THỐNG THỊ GIÁC
Kiểm soát cơ vận nhãn giúp mắt ổn định một điểm trong không gian khi đầu di chuyển.
Ngoài ra dây số II lầ dây cảm nhân hình ảnh và  tốc độ di chuyển của hình ảnh để đưa lên não phân tích. Nếu có bệnh lý hoặc yếu về chức năng này , người ta sẽ bị chóng mặt ngay , chẳng hạn như đi xe tốc độ nhanh mà nhìn ra khung cảnh ngoài , hoặc xem một hình ảnh có quá nhiều vòng hướng tọa độ 

IV. HỆ THỐNG CẢM GIÁC BẠN THỂ 

   Sự kết hợp tín hiệu xúc giác, từ cơ và thụ thể khớp, được hệ thần kinh sử dụng để cho cảm nhận vị trí hay cử động thân thể được gọi là cảm giác bản thể
- Đối với cử động của những phần nhỏ của thân thể như ngón tay, thụ thể xúc giác trong da và bao khớp được xem là đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định tín hiệu bản thể
- Đối với các động tác nhanh mạnh hay phức tạp của các cơ lớn ở chi, khớp co nhiều. Điều đó khiến  sức căng  dây chằng và mô sâu quanh khớp hoạt hóa các tiểu thể Pacini và Ruffini. Tiểu thể Ruffini  phản ứng nhanh để thay đổi  cử động nhằm lấy lạ thăng bằng

  MỜI CÁC BẠN ĐÓN XEM :
  CÁC BÀI SẼ ĐĂNG VỀ BỆNH LÝ VÀ ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN TIỀN ĐÌNH ĐÔNG Y , CHÂM CỨU..
.



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn