CẢM CÚM VÀ DICH » Dịch SARS-CoV-2

COVID-19 VỚI TRIỆU CHỨNG THẦN KINH


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng : COVID-19 VỚI TRIỆU CHỨNG THẦN KINH. Có nhiều biểu hiện với mức độ nhẹ, nặng khác nhau. Từ mất khứu giác, đau đầu, chóng mặt đến các tổn thương thần kinh nặng như viêm não, viêm đa dây thần kinh, đột quỵ. Đặc biệt ở những bệnh nhân mắc COVID-19 nặng, các triệu chứng thần kinh thường phổ biến hơn. Một số BN không có các triệu chứng điển hình của bệnh COVID-19 mà chỉ có các biểu hiện triệu chứng về thần kinh



COVID-19 VỚI TRIỆU CHỨNG THẦN KINH

PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng 

Đặc trưng của tổn thương thần kinh ở BN COVID-19  là
- Có nhiều biểu hiện với mức độ nhẹ, nặng khác nhau
- Đặc biệt ở những bệnh nhân mắc COVID-19 nặng, các triệu chứng thần kinh thường phổ biến hơn
- Những ca nặng, nếu có triệu chứng thần kinh thì khả năng tử vong cao hơn( một nghiên cứu của nhóm Ling Mao, tạp chí Thần kinh JAMA
- Một số BN không có các triệu chứng điển hình của bệnh COVID-19 mà chỉ có các biểu hiện triệu chứng về thần kinh
- Biến chứng thần kinh muộn tiềm ẩn vẫn có thể xảy ra ở bệnh nhân COVID-19 đã hồi phục (Baig 2020)

1. MẤT KHỨU GIÁC
 
* Đặc điểm mất khứu giác trong bênh COVID-19 . 
    + Mất khứu giác là triệu chứng thường gặp. Chiếm khoảng  2/3 BN có triệu chứng mất khứu giác và có kết quả XN khứu giác bất thường. Tỷ lệ mất khứu giác ước tính  khoảng 20-50% tổng số BN COVID-19  trên toàn thế giới. Phổ biến hơn ở Châu Âu so với Châu Á. Người trẻ và  nữ nhiều hơn nam
   MKG có thể xuất hiện trước hoặc cùng lúc hoặc sau  các triệu chứng chung.
   MKG diễn ra thường dưới 2 tuần và phục hồi trong vòng 10 ngày,
   Một số BN,   MKG tồn tại lâu hơn; và có thể không phục hồi
 
* Mất khứu giác (MKG) là triệu chứng đặc trưng của bệnh COVID-19
   Nên MKG đã được dùng để chẩn đoán mắc COVID-19, như sau :
     + MKG đột ngột mà không có nguyên nhân của các bệnh khác   
     + MKG có thể là triệu chứng ban đầu, đôi khi là triệu chứng duy nhất của BN Covid-19.
       ngay cả khi không có các triệu chứng khác như sốt và ho dai dẳng
     + MKG là dấu hiệu để phát hiện người mắc COVID-19 hiệu quả hơn so sốt và ho
     + MKG kèm Cúm  là chỉ dấu sớm, quan trọng cho chẩn đoán , tuy chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi và đau họng là tương đối hiếm gặp (Luers 2020)
     + MKG kèm mệt mỏi, ho dai dẳng, chán ăn: là phù hợp để chẩn đoán (Menni 2020). 
         
 * Các nghiên cứu thống kê về tỷ lệ MKG và/hoặc vị giác
    + 87% / 2.013 BN MKG , 56%  mất vị giác,  11,8%  nghẹt mũi (Một nghiên cứu ở Châu ÂU)
    + 85,6 %  / 417 BN MKG, 88 % mất vị giác ( nhiều bệnh viện ở châu Âu) 
    + 68% / 263 BN MKG kèm các triệu chứng  giống cúm  ( San Diego)
    + 65% / 18,401 BN MKG và vị giác (Một nghiên cứu ở Hoa Kỳ và  Anh)
    + 374/  64,4 %  BN MKG , 34,6% có kèm nghẹt mũi (bệnh viện Treviso, Ý)   
    + 22% / > 10 triệu BN được test  Test bằng  658.325 câu hỏi qua điện thoại. Nhóm nhà nghiên cứu  Anh, Israel và Hoa kỳ đã nhận định mất khứu giác là yếu tố dự báo bị nhiễm COVID-19 mạnh nhất  )      
 
* Cơ chế  :
   MKG trong  cảm lạnh thông thường và cúm thường do tích tụ chất nhầy, nghẹt mũi . Nhưng trong  COVID-19 do viêm biểu mô mũi và các neuron khứu giác và thường không kèm các triệu chứng khác ở mũi như nghẹt mũi, chảy mũi.       
    Thụ thể virus xâm lấn vào các neuron khứu giác ở niêm mạc mũi, chúng nhân lên và theo dây thần kinh khứu giác, đi vào não, theo con đường nội mô mạch máu hoặc di chuyển theo bạch cầu qua hàng rào máu não (tổng quan bởi Zubair 2020) .Vì vậy MKG là triệu chứng khá đặc hiệu đã cảnh báo về triệu chứng thần kinh khứu giác hay nhân dây khứu giác bị thương tổn và cần được đánh giá thêm về sự liên quan đến CNS ( thần kinh trung ương). Giwax ngoại biên và trưng ương , 2 mô vừa là nguyên nhân vừa là hậu quả của nhau.
 
* Điều trị mất khứu giác : XEM BÀI ĐIỀU TRỊ TRIỆU CHỨNG
 
  2.ĐAU ĐẦU
 
  Đau đầu thường kèm theo tinh thần mệt mỏi, mất tập trung, hoặc triệu chứng sương mù não, ở một số BN trong  giai đoạn ngắn ngay,  trước khi COVID-19 (+) ,
  Đau đầu và chóng mặt : có thể là những dấu hiệu có thẻ BN  đã bị nhiễm bệnh COVID- 19 (Các nhà khoa học ĐH KH&CN Huazhong, Vũ Hán )
  Khởi phát đột ngột tăng dần; Đau 2 thái dương, trán hoặc quanh hốc mắt;  Đau theo nhịp mạch; Đau từ trung bình đến nặng;  Kém đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
 
Nghiên cứu thống kê đau đầu được ghi nhận ở
    11%  -34% BN  COVID-19 nhập viện. (Bolay 2020),
   + 13.6 % (Guan 2020
   + 36% /  214 BN  có đau đầu, chóng mặt kèm các triệu chứng về hô hấp. Một số ca  khác, chỉ đơn thuần có các triệu chứng về thần kinh ( Ling Mao)     
   + 78/214 (36%) BN có nhức đầu, giảm ý thức, chóng mặt, hoặc co giật ( các triệu chứng không đặc hiệu ) (Mao 2020).
   + Đau đầu,  kèm theo  đau cơđau khớp,  và mệt mỏi. Đây là những triệu chứng thường gặp, xảy ra ở 15- 40% BN (Argenziano 2019, Docherty 2020, Guan 2020). 

Cơ chế sinh lý bệnh
 Có thể do SARS-CoV-2 kích thích các đầu dây thần kinh V ngoại biên trực tiếp hoặc thông qua bệnh mạch máu và/hoặc tăng lưu hành các cytokine tiền viêm và do thiếu oxy lưu hành.
 
      3. ĐỘT QUỴ

         Các nghiên cứu khoa học gần đây cũng đã phát hiện COVID-19 có thể gây tổn thương cho não bộ của con người (N  hóm nghiên cứu ĐHCĐ UCL nói thêm , theo Hãng tin Reuter.
      +
      Nhiều BN trẻ qua đời do các cơn đột quỵ liên quan tới SARS-CoV-2 - chuyên gia trên Elemental, một ấn phẩm của nền tảng chia sẻ thông tin chuyên nghiệp Medium cho biết
      Tỷ lệ đột quỵ ở những BN  trẻ tuổi tăng gấp 7 lần trong những tuần đỉnh dịch ở Mỹ

 “Tất cả BN < 50 tuổi, có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng nào. Phần lớn những BN này không có tiền sử mắc bệnh trước đó và đều ở nhà do triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng COVID", XN  SARS-CoV-2(+). "Virus dường như đã làm gia tăng đông máu trong các động mạch lớn, dẫn tới đột quỵ nghiêm trọng",  -  Thomas Oxley – bs phẫu thuật thần kinh tại Hệ thống Y tế Mount Sinai ở New York

       4.VIÊM NÃO  DO VIRUS (ADEM)

      ADEM là bệnh viêm não tủy rải rác cấp tính do một số loại virus, thường gặp hơn ở trẻ em
      Nghiên cứu thống kê:
      9 BN COVID-19 bị ADEM. Bình thường bệnh viện của UCL tiếp nhận 1 bệnh nhân ADEM/tháng, nhưng trong vụ dịch này, số ca ADEM tăng . 1 BN ADEM / tuần ( Nghiên cứu của UCL- tạp chí Brain,
 
       5. VIÊM ĐA DÂY THẦN KINH
 
        HC Guillain-Barré (Toscano 2020) hoặc HC Miller Fisher và viêm đa dây thần kinh sọ (Gutierrez-Ortiz 2020)


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng
 




CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn