CẢM CÚM VÀ DICH » Dịch SARS-CoV-2

COVID-19 VỚI VIÊM MẠCH ĐA CƠ QUAN


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng   Nhiều nhà khoa học cho rằng Covid-19.là bệnh về mạch máu chứ không phải hô hấp. Thời gian gần đây đã xuất hiện hàng loạt trường hợp BN bị tổn thương tim mạch và các biến chứng của tổn thương tim mạch gây ra cho hệ tiêu hóa, thần kinh, gan, thận, da  40% ca tử vong Covid-19 liên quan tới các bệnh tim mạch. So sánh tỷ lệ tử vong do viêm phổi qúa thấp so với tỷ lệ tử vong do viêm mạch máu gây ra 

COVID-19 VỚI VIÊM MẠCH ĐA CƠ QUAN
PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng


   Nhiều nhà khoa học cho rằng Covid-19.là bệnh về mạch máu chứ không phải hô hấp.
   Thời gian gần đây đã xuất hiện hàng loạt trường hợp BN bị tổn thương tim mạch và các biến chứng của tổn thương tim mạch gây ra cho hệ tiêu hóa, thần kinh, gan, thận, da
    40% ca tử vong Covid-19 liên quan tới các bệnh tim mạch. Trong khi viêm phổi nghiêm trọng và suy hô hấp cấp (ARDS): chỉ chiếm khoảng 2% BN Covid-19 và 30-40% trong số 2% đó tử vong , ( PGS.TS Tiến Dũng).
    So sánh tỷ lệ tử vong do viêm phổi qúa thấp so với tỷ lệ tử vong do viêm mạch máu gây ra 
     Sau đây là nhận xét của một số nhà khoa học :
     + Chưa từng có bệnh hô hấp nào vượt khỏi ranh giới của phổi để gây ra các triệu chứng khác về tiêu hóa, đông máu, đau tim, đột quỵ, sưng não và các vấn đề về da như Covid-19.
     + Các bệnh do SARS, H1N1 hay bất cứ bệnh truyền nhiễm nào, hiếm khi  gây ra các biểu hiện này "bác sĩ William Li, chủ tịch Quỹ Quá trình tạo mạch (Mỹ), cho biết.
     + "Nếu kết hợp tất cả dữ liệu hiện có, hóa ra SARS-CoV-2 có thể là virus về mạch máu". BS Mandeep Mehra, GĐYK của TT Tim mạch thuộc BV Brigham and Women’s (Mỹ)

1.HUYẾT KHỐI TĨNH MẠCH VÀ THUYÊN TẮC PHỔI
Tỷ lệ lệ huyết khối tĩnh mạch (VTE) cực kỳ cao, đặc biệt ở những ca COVID-19 nặng.
Sàng lọc xét nghiệm đông máu: đo nồng độ D-dimer và fibrinogen, được đề xuất.
 
Nhiều nghiên cứu đã báo cáo
      59% VTE tích lũy sau 21 ngày/ 74 ca ICU, mặc dù đã điều trị dự phòng huyết khối. Các tác giả khuyên nên thực hiện sàng lọc bằng siêu âm đàn hồi tại ICU mỗi 5 ngày (Middeldorp 2020).
     46% VTE /  143 ca nhập viện (Zhang L 2020).
     43% /150 ca ( nghiên cứu tiền cứu từ Pháp)
     42%. VTE tích lũy sau 21 ngày/198 BN nhập viện ( trung tâm nghiên cứu  từ Amsterdam )
     28% VTE/ 109 nguy kịch / 240 BN 8 ± 7 ngày sau khi nhập viện nhập viện tại Hoa Kỳ, dù đã điều trị dự phòng VTE thông thường (Maatman 2020).
     23% PE/ 100 ca nặng (Grillet 2020 )..
     21% thuyên tắc phổi (PE)/107 ca nhập viện ICU vì viêm phổi ( ở Lille, Pháp), dù đã được điều trị chống huyết khối dự phòng (UFH hoặc LWMH) theo các hướng dẫn hiện hành về điều trị BN nặng.   ,  
    7 VTE/12 tử thi được giải phẫu.Trong đó có  4 ca PE (Wichmann 2020).
     Ibuprofen và gia tăng nguy cơ tiến triển VTE vẫn chưa rõ ràng, liệu ibuprofen có tương tác với SARS-CoV-2 không?. Tuy nhiên, vẫn khuyến nghị tránh dùng Ibuprofen liều cao ở những ca có nguy cơ mắc các bệnh huyết khối.

2.HỘI CHỨNG TIM MẠCH CẤP TÍNH
 (được gọi là “ACovCS”):

    Các cơn đau ngực điển hình, các biểu hiện tim mạch rất đa dạng. Troponin là một thông số quan trọng.
    18 BN có đoạn ST chênh lên, có D-dimer tăng, có sự thay đổi lâm sàng, tỷ lệ cao về bệnh không tắc nghẽn và tiên lượng xấu. (Bangalore 2020).
6/9 bệnh nhân được chụp mạch vành có bệnh tắc nghẽn. (Bangalore 2020).
    Ở những BN mắc HC mạch vành có vẻ điển hình, COVID-19 cũng nên được xem xét trong các chẩn đoán phân biệt, ngay cả khi không có sốt hoặc ho (Fried 2020, Inciardi 2020).
   25% / 81 BN (Một nghiên cứu ở Vũ Hán, Trung Quốc.
   1/3 BN tổn thương tim  ở ICU ( chăm sóc đặc biệt) Thậm chí, tình trạng có thể nghiêm trọng hơn khiến tim ngừng đập và tử vong

  Các ca  bệnh nặng thông số tim mạch thường xuyên tăng cao.
 341 BN nặng  cho thấy nồng độ troponin  ở tim tăng đáng kể (Lippi 2020).
 179 BN , troponin ở tim  ≥ 0.05 ng/mL được dùng để dự đoán tỷ lệ tử vong (Du 2020).


3. ĐỘT QUỴ 
    Đột quỵ và tử vong ở những BN trẻ mắc SARS-CoV-2
    Tỷ lệ đột quỵ ở những bệnh nhân trẻ tuổi tăng gấp 7 lần trong những tuần đỉnh dịch ở Mỹ
    “Tất cả BN đều dưới 50 tuổi, đều có triệu chứng COVID-19 nhẹ hoặc không có triệu chứng nào, nhưng  đều có xét nghiệm SARS-CoV-2(+)  Phần lớn những BN này không có tiền sử mắc bệnh trước đó và đều ở nhà do triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng COVID" Bác sĩ Thomas Oxley - một bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Hệ thống Y tế Mount Sinai ở New York
     Nhiều BN trẻ qua đời do các cơn đột quỵ liên quan tới SARS-CoV-2 - chuyên gia trên Elemental, một ấn phẩm của nền tảng chia sẻ thông tin chuyên nghiệp Medium cho biết     

     Tỷ lệ đột quỵ ở những BN  trẻ tuổi tăng gấp 7 lần trong những tuần đỉnh dịch ở Mỹ. Thomas Oxley - BS phẫu thuật thần kinh  ở New York:”:  "Virus dường như đã làm gia tăng đông máu trong các động mạch lớn, dẫn tới đột quỵ nghiêm trọng", “ Tất cả BN đều dưới 50 tuổi, đều có triệu chứng COVID-19 nhẹ hoặc không có triệu chứng nào, nhưng  đều cho kết quả dương tính với virus SARS-CoV-2.  Phần lớn những BN này không có tiền sử mắc bệnh trước đó và đều ở nhà bởi có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng COVID""

4.  CÁC TỔN THƯƠNG DA ĐA HÌNH THÁI

Đặc điềm của tổn thương da trong bệnh COVID-19
- Hình thái tổn thương đa dang
- Cơ chế:  phối hợp giữa tổn thương mạch mú và dị ứng
- Với những BN  không thuộc nhóm bệnh lý tự miễn ( lupus ban đỏ hệ thống, xơ cứng bì, viêm bì cơ,... nhưng đang sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch như corticoid hoặc các thuốc sinh học... là nhóm đối tượng nguy cơ cao, dễ mắc bệnh COVID-19
- Các tổn thương da thường không đối xứng.
   Khoảng 13% / 72 BN tổn thương da trước khi xuất hiện triệu chứng hô hấp hay được chẩn đoán COVID-19. Các tổn thương này sẽ tự hết sau khoảng 10 ngày (Theo một nghiên cứu )  
 


*Dấu hiệu “ngón chân COVID” 

 
    Có thể là triệu chứng duy nhất hoặc biểu hiện muộn của nhiễm SARS-CoV-2.
    Cơ chế có thể tổn thương thiếu máu cục bộ cấp tính chồng chéo nhau (Fernandez-Nieto 2020).
    Đầu ngón chân (Cũng có thể ở đầu ngón tay hay nơi khác ) sang thương dạng cước (chilblain-like), có nhiều mức độ
.  Ở hầu hết BN  “Ngón chân COVID”chỉ ở mức độ nhẹ đến trung bình.. Chỉ đau ngứa  không có thay đổi màu da
    Các ngón chân đầu tiên sưng phù nề đỏ
    Các ngón chân teo lạnh, màu đỏ bầm hoặc tím, khi chạm vào có cảm giác nóng rát và đau đớn.
     Dưới bề mặt da có thể sờ thấy cục máu đông.Hoặc cảm giác "ù ù" hoặc "xì xèo" trên da
    Tình trạng nặng thì hoại tử đầu chi.. 6% mảng xanh tím hoặc hoại tử  (Galvan 2020):
 
   Theo một số nghiên cứu thống kê:
    Khoảng 50%-60% BN bị lạnh và bầm tím chân tay. Thậm chí ngón tay và ngón chân của một số BN  chuyển sang màu đen và hoại tử.( Tại ICU ở Vũ Hán)
   Khoảng 19% các ca có đỏ da, phù nề ở đầu ngón tay, ngón chân cùng với vài mụn nước hoặc mụn mủ, BS Hoàng Văn Tâm-BV Da liễu Trung ương
 
* Các dấu hiệu tổn thương da khác
   Các dấu hiệu tổn thương da rất đa dạng
  . - Sang thương dạng cước:
      95 BN đã có 72.0% kiểu các hạt từ màu đỏ đến tím, mảng và nốt sần
      Mảng sẩn tróc vảy: 47 % (Sanchez 2020)
      Dát sẩn giống vảy phấn hồng    
      Sẩn thâm nhiễm : ở mu tay, mu chân
 
   - Ban mụn nước:
       + Những nốt mụn nhỏ dưới 5mm, chứa dịch bên trong. Dịch trong, trắng đục, vàng hay có lẫn máu. Vị trí ở trên thân mình, tay chân. Có hình thái khác với mụn thủy đậu 
        + 22 BN người lớn có tổn thương giống thủy đậu, xuất hiện 3 ngày sau khi có triệu chứng toàn thân và biến mất vào ngày thứ 8. Các tổn thương dạng nụn nước tròn dưới 1 cm,  phân bố rải rác trên da toàn thân, rải rác và ngứa nhẹ/không ngứa (Marzano 2020)
        + Mụn nước giống  zona.
        +19% kiểu các ban đỏ với mụn nước hoặc mụn mủ
   - Mạng lưới livedo hoặc hoại tử : khoảng 6% do sự tắc mạch máu nhỏ
   
    - Phát ban xuất huyết
    Chấm xuất huyết:  từng khu vực hoặc trên diện rộng
    Xuất huyết ở nếp gấp;
    (Diaz-Guimaraens 2020, Quintana-Castanedo 2020).  
    - Hồng ban :
     28.0%, nổi cao dai dẳng hoặc hồng ban đa dạng.
    - Tăng sắc tố da:  giống bệnh Addison,
    - Loét niêm mạc miệng
     Ba ca loét niêm mạc khoang miệng, đau, viêm tróc nướu, và mụn nước (Martin Carreras-Presas 2020).
    - Mày đay : khoảng 19%, thường ở thân mình hay ở lòng bàn tay.
   - Viêm nang lông: : dày sừng quanh nang lông và có vảy   
 
LƯU Ý CHẨN ĐOÁN   
 
  Tất cả các ca có tổn thương da như trên có thể
-  Được quy cho COVID-19
-  Đồng nhiễm
-  Cơ địa
- Do biến chứng nên được xem xét.
 
BỆNH ÁN:
Ca bênh COVID-19 thứ 524  86 tuổi,  ở Quảng Nam
có bệnh nền suy tim, suy thận mạn tính.
Nhập BV Da liễu Đà Nẵng với chẩn đoán zona thần kinh bội nhiễm
Vài ngày sau sốt, rồi hôn mê.
Sau hơn nửa tháng điều trị, ngày 2/8, bệnh nhân tử vong do sốc nhiễm trùng, nhiễm độc, suy hô hấp cấp không hồi phục/ suy đa tạng nhiễm COVID-19.
( là bệnh nhân COVID-19 thứ 5 tử vong) .

5.XUẤT HUYẾT KẾT MẠC - MẮT ĐỎ
 
   Mắt có thể là nơi xâm nhập của virus SARS-CoV-2
 để lây nhiễm chứng ở mắt và các biểu hiện không điển hình Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) đã báo cáo rằng, coronavirus có thể gây viêm kết mạc nhẹ.    
   Nếu nặng : viêm kết mạc (phù kết mạc, mắt đỏ ngầu, nóng rát, ngứa và dịch mủ dính vào lông mi,) chảy nước mắt,  tăng nhãn áp,. Mẫu màng nhầy mắt có thể (+),  trong khi mẫu dịch vòm họng (+) với Sars CoV-2
      Võng mạc tổn thương, chụp cắt lớp quang học (OCT)
 
- Các biểu hiện ở mắt cũng rất phổ biến. Tỷ lệ
+ 19 /1.099 BN Covid-1 9 ở 30 BV trong Trung Quốc  có viêm kết. nghiên cứu của các bác sĩ Mỹ,
+  1/ 30 BN Trung Quốc có triệu chứng mắt đỏ và 29 người còn lại có virus trong dịch tiết của mắt (  Nghiên cứu đăng trên Journal of Virology) 
 + 9 / 1.099 BNcó triệu chứng mắt đỏ ( Nghiên cứu đăng  trên  New England Journal of Medicine)
+ Nhiều BN lớn tuổi, đau mắt xuất hiện sớm .Theo báo cáo của hãng tin CNN , ghi lại lại lời nhân xét từ 1 nữ điều dương viện dưỡng lão tại Washington: 
+ 12/38 BN,  chiếm 32%, chủ yếu là BN nặng,  có viêm kết mạc, tăng nhãn áp, phù kết mạc, chảy nước mắt sống hoặc tăng tiết.Trong số đó  2 BN Trung Quốc,  có mẫu phết kết mạc PCR(+)  (Wu 2020).
+ 12 BN chụp OCT có các tổn thương tế bào hạch và bó gai thị, cả  2 mắt (Marinho 2020).

BỆNH ÁN
+ Nữ 65 tuổi,  từ Vũ Hán sang Ý, XN dịch mắt (+) khá lâu mặc dù XN dịch mũi đã (-) âm tính. 5 ngày sau, bà bắt đầu ho khan, đau họng, viêm màng nhầy mũi và đỏ mắt. Vài ngày tiếp thì  sốt, buồn nôn và nôn.XN Sars -CoV-2 với dịch mũi và dịch mắt (+) . XN liên tục thấy virus tồn tại đến ngày thứ 21. Trong vài ngày tiếp theo, các XN với dịch mũi và dịch mắt (-) . Nhưng đến ngày thứ 27, XN dịch mắt lại (+)
    Bằng phương pháp  khuếch đại vật liệu di truyền trong ông nghiệm, các nhà nghiên cứu đã xác nhận rằng mẫu virus Corona lấy từ mắt BN đang sao chép và có thể lây truyền. ( Nickel 2020).

CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn