THẦN KINH VÀ TÂM THẦN » Đau Đầu

ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐAU ĐẦU


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng : Có rất nhiều nguyên nhân gây đau đầu. Dựa vào các tiêu chí chẩn đoán, Hiệp hội Quốc tế về Bệnh đau đầu (IHS) năm 2004 đã phân loài rất chi tiết về bệnh đau đầu. Trên cơ sở bảng phân loại này chúng tôi sắp xếp theo các nguyên nhân thường gặp nhất. Nhận đinh đau đầu và các triệu chứng kèm theo rất quan trong trong chẩn đoán và điều trị .
ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐAU ĐẦU 

PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng
Đau đầu là triệu chứng đau nhức ở phần sọ - mặt của nhiều chứng bệnh. Có khoảng 90% dân số bị đau đầu trong một năm. Trong số người đi cấp cứu, có khoảng 1% đau đầu vì nguyên nhân nghiêm trọng(*). Trong số bệnh nhân đến khám bệnh có đến 50 % đau đầu ( thống kê của Khoa Khám bệnh - Bệnh viện 103)
Có rất nhiều nguyên nhân gây đau đầu. Dựa vào các tiêu chí chẩn đoán, Hiệp hội Quốc tế về Bệnh đau đầu (IHS) năm 2004 đã phân loài rất chi tiết về bệnh đau đầu. Trên cơ sở bảng phân loại này chúng tôi sắp xếp theo các nguyên nhân thường gặp nhất. Nhận đinh đau đầu và các triệu chứng kèm theo rất quan trong trong chẩn đoán và điều trị .
   
 CẢM NHẬN ĐAU
     Xuất hiện cung phản xạ tiếp nhận cảm giác đau từ các thụ thể thần kinh nằm trên các cấu trúc của vùng sọ - mặt, sau đây  :
    -  Da, cơ, màng xương sọ. màng cứng nền não
    - Tai, mắt, mũi và các xoang.
    -  Động mạch. xoang tĩnh mạch nội sọ
    -  Dây thần kinh V, VII, IX, X và 3 rễ thần kinh cổ đầu tiên (Cl, C2, C3).
 
A. ĐAU ĐẦU CẤP TÍNH  
 
I.BỆNH NÃO VÀ MÀNG NÃO : 
     Xuất huyết não, nhồi máu, chấn thương sọ não, viêm não, viêm màng não… Đây là các bệnh cấp cứu có thể nguy hiểm đến tính mạng.
     Triệu chứng đau đầu xảy ra đột ngột, mức độ dau dữ dội, kèm theo các triệu chứng tổn thương não có tính định khu. Các dấu hiệu thần kinh, tinh thần biểu hiện theo bệnh và nặng nhẹ tùy theo mức độ tổn thương. Đau đầu nghi có vấn đề sọ não cần được khám, chẩn đoán  kịp thời, để chậm trẽ trong xử lý sẽ có nhiều diễn biến xấu và biến chứng nặng xảy ra
 
II. KHỐI CHOÁN CHỖ VÙNG ĐẦU MẶT :
     Khối  u, ung thư, abces, khối máu tụ, phình mạch… choán chỗ làm biến dạng, chèn đẩy kéo căng các mạch máu và các cấu trúc màng cứng ở nền não và gây đau. Đây cũng là nhóm bệnh quan trọng, cần được chẩn đoán sớm, điều trị chính xác.

III.CÁC BỆNH CÓ SỐT CAO
    Sốt cao, giãn các mạch máu màng não lớn. Biên độ mạch đập lớn sẽ kích thích vào các cấu trúc mẫn cảm đau quanh mạch gây đau đầu.Hơn nữa chính  các chất serotonin và các plasmakinin mới chính là các yếu tố gây đau đầu và gây co cứng các cơ duỗi vùng cổ, gáy.
   1. Các bệnh truyền nhiễm :
     Cảm lạnh, Cúm, Sởi, Thuỷ đậu, Quai bị, Rubella...
     Khởi phát 1-2  ngày đầu đều có chung hội chứng cảm cúm : sốt, đau đầu, thường đau nhức mỏi vùng sau gáy vai, sổ mũi , ho…     Điều trị xông hơi thuốc nam, châm cứu, chích lể là cách nhanh nhất để giảm, hết triệu chứng đau đầu .Theo dõi biến chuyển, triệu chứng diễn biến tiếp theo để điều trị đặc hiệu, hoạc các biến chứng nặng khi cần thiết
    2.Các bệnh nhiễm trùng cấp tính: 
   
Thường đau đầu trước trán, có hội chứng nhiễm trùng ( sốt cao, môi khô, lưỡi vàng bẩn và bạch cầu tăng trong máu) và kèm theo các triệu chứng khác . Các triệu chứng khác này,  thể hiện các cơ quan, mô , vị trí nhiễm trùng vào loại vi trùng gây bệnh. Điều trị dùng thuốc giảm đau hạ sốt nhóm paracetamon là tạm thời. Còn điều trị nguyên nhân mới là quan trọng.  
 
B. ĐAU ĐẦU MÃN TÍNH       

     I . HỘI CHỨNG  CỔ - ĐẦU
     Do tổn thương rễ tuỷ cổ, và hạch giao cảm cổ đoạn  C2, C 3 , thường kèm theo thiểu năng tuần hoàn não.
     *Đau gáy lan lên sau đầu,  BN tự thấy 1 điểm đau ở lõm bên của xương chẩm. Đau âm ỉ hay dội lên từng lúc. Cơn đau đầu xuất hiện đột ngột khi đầu vận động ở một tư thế nào đó, rồi đột nhiên mất đi.
     * Khám : Ân vào điểm Arnold  ( là nơi thoát ra của dây thần kinh chẩm lớn ) BN thấy đau nhói buốt. Khám phát hiện các điểm đau ở  C2 - C3 và điểm đau rễ cạnh cột sống C2 cùng bên.
      Tuy nhiên nếu đau đầu có nguồn gốc rối loạn thần kinh thực vật, thì rất khác nhau ở mỗi BN : vị trí  có thể đau nửa đầu ( Migraine) lan đến trán; đau cả hai bên, hay đau sau đầu gáy.  
   Các rối loạn thần kinh thực vật khác  chỉ xảy ra khi thay đổi tư thế đầu cổ đột ngột, và chỉ kéo dài vài giây đến vài phút
     - Chóng mặt ( do rối loạn tiền đình trung ương  phân biệt với rối loạn tiền đình ốc tai, các rối loạn phối hợp vận động )
     - Ù tai, nghe kém và đau một bên tai 
     - Láy mắt – nystagmus. Đau hốc mắt, rối loạn nhìn ( ám điểm lấp lánh, nhìn mờ sương, tối sầm trước mắt trong thời gian ngắn )
     - Loạn cảm họng : Cảm giác vường trong họng , rối loạn nuốt
    * Rối loạn tâm lý :
 có thể do biến đổi sinh – cơ học của đoạn vận động cột sống cổ.
    * Phối hợp với các hội chứng khác 
:  thường gặp nhất là HC ĐỘNG MẠCH CỘT SỐNG
Tiến triên và tiên lượng : Các giai đoạn bệnh nặng và tạm ổn định bệnh thường xen kẽ nhau. Nếu được điều trị sớm đúng phương pháp, tiên lượng của bệnh nói chung tốt. Nếu không được điều trị đúng thì xơ hoá và khoá cứng các đoạn vận động cột sống cổ ngày càng tiến triển, làm cho bệnh ngày càng nặng thêm

    II.HỘI CHỨNG ĐỘNG MẠCH ĐỐT SỐNG
      Do thoái hoá , thoát vị đĩa đệm cột sống, gây thiểu năng tuần hoàn ĐM đốt sống và hệ thân nền, thiếu máu tiểu não và não giữa. Các llllanf nghẽn đường đi của mạch máu là : hẹp lỗ liên đốt vì mỏm móc thoái hoá, thoát vị đĩa đệm, hẹp khe khớp liên đốt, gai xương, hẹp ống động mạch .Do lệch trục cột sống, trượt đốt. Hạch giao cảm cổ sau bị chèn có thể làm mạch đốt sống  bị kích thích co thắt. 
     ( Cần chẩn đoán phân biệt với nguyên nhân vữa xơ động mạch, hay gặp ở các ngã ba phân nhánh các ĐM, làm dòng chảy châm lại,  cục máu đông làm tắc mạch, hoặc các thuyên tắc từ tim tới .Yếu tố huyết áp thấp kèm theo làm tăng nguy cơ bệnh ).
      1. Triệu chứng : Khởi phát triệu chứng khi quay đầu đột ngột hoặc gập cổ đột ngột, quá mức     
      - Chóng mặt, ù tai ...  giảm hay mất thính giác,nhìn đôi, mất thị giác, rung giật vùng mắt, mất khả năng nói từng cơn ngắn 
      - Đau đầu đau gáy từng cơn, đau ở vùng chẩm, đau lan tới đỉnh đầu, thái dương, hốc mắt, đau một bên và hay đau vào buổi sáng
      -Tê hoặc ngứa ran, buồn nôn và nôn, khó nuốt, kém phối hợp,..
       2.Cận lâm sàng :  X-quang, siêu âm tim,  CT Scan hoặc MRI não. Chụp mach xoá nền.  Xét nghiệm CTM, chuyển hóa toàn diện (CMP). Điện tâm đồ, thời gian Prothrombin (PT),  thời gian Thromboplastin từng phần (PTT)
       3. Biến chứng : Đột quỵ nhồi máu não hệ sống nền rất nguy hiểm, nguy cơ tử vong cao do suy hô hấp, tuần hoà

III. CÁC BỆNH KHÁC CÓ TRIỆU CHỨNG ĐAU ĐẦU

1.Viêm xoang mũi mãn tính.

Do thay đổi áp lực và kích thích của các vách xoang nhạy cảm đau. Đau đầu vùng trước trán, ấn đau xoang hàn và xoang trán. Đau lên hai mắt. Buổi sang BN hay khạc đờm xanh vàng , hôi từ lỗ mũi sau chảy ra.
Nếu đau đầu do viêm xoang dị ứng thì nước mũi trong và không hôi. 
Bệnh năng nên phối hợp kháng sinh mạnh, sau đó điều trị tiếp các bài thuốc thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm, bệnh mới không tái phát

3.Đau đầu kèm nhức mắt :
 coi chừng bệnh tăng nhãn áp ( glôcom) hay viêm thị thần kinh … . Cần khám chuyên khoa mắt ( soi đáy mắt , đo nhãn ao ps , thị lực … ) trước khi khám chuyên khoa thần kinh

4.ThiỂu năng tuẦn hoàn não : gặp ở mọi lứa tuổi , nhưng người cao tuổi mắc nhiều hơn.
Triệu chứng : đau đầu lêm rêm trong đầu  , chóng mặt, kém tiếp thu, chậm xử lý thông tin, kém ngủ, mệt mỏi … Điều trị tăng cường tuần hoàn não . Tốt nhất là điều trị Đông y . Thuốc thang và châm cứu.

5. Tăng huyẾt  áp đỘng mach : đau đầu bốc nóng và đỏ bừng lên mặt, mạch máu hai thái dương đập mạnh , hai mắt đỏ . Đo HA tăng cao so với bình thường. Cần hạ huyết áp băng thuốc Tây hoặc thuốc thang thường dung bài " Kỷ cúc địa hoàng "

6.GiẢm  huyẾt  áp đỘng mach  : đau nặng đầu, mặt tái, mỏi mệt, chóng mặt, có khi ù tai đo HA thất giảm so với bình thường. Dùng các thuốc nâng HA , tốt nhất là các loại sâm, sau đó dung thập toàn đại bổ gia vị , hoặc tùy đối chứng lập phương cho từng người bệnh . 
7. Suy nhưỢc thẦn kinh , mẤt ngỦ 
8. Stress : gọi là đau đầu do căng thẳng
9. Đau nỬa đẦu migrain 

BÀI CHƯA HOÀN THIỆN ... MỜI BẠN QUAY LẠI XEM SAU


BÀI TIẾP THEO : CÁC HUYỆT CHỮA ĐAU ĐẦUn





CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn