CÁC CHỨNG TÊ LIỆT » Tai Biến Mạch Máu Não

ĐỘT QUỴ - TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO NHẬN BIẾT VÀ XỬ LÝ


 Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp  BS Mai  : ĐỘT QUỴ - TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO  CÁC DẤU HIÊU THƯỜNG CÓ mọi người cần ghi nhớ FAST sau đây: * MẶT lệch, cười thấy rõ miệng méo  1 bên.* TAY :  Yếu liệt tay hoặc nửa người bên phải hoặc trái. * NÓI  : khó nói do yếu liệt lưỡi, hoặc mất khả năng diễn đạt. THỜI GIAN  : Hãy gọi ngay 115 nếu bạn hay người đang gần bạn, bất ngờ có dấu hiệu  đột quỵ. Nhớ được thời gian khởi đột quỵ để báo bác sỹ...lý tưởng là người bệnh được cứu trước 60 phút.

ĐỘT QUỴ - TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
NHẬN BIẾT VÀ XỬ LÝ 
 Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp  BS Mai 


I.ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỘT QUỴ NÃO

1.Đột quỵ não có hai thể loại bệnh : Nhồi máu não ( do nghẽn, tắc mạch) và Chảy máu não ( do vỡ mạch). Hai bệnh này :  Khác nhau về nguyên nhân, cơ chế.  Giống nhau về triệu chứng:  bởi đều dẫn đến hậu quả khối  mô não  bị tổn thương , phần cơ thể mà khối mô não đó chi phối bị ngưng hoạt động  Đối nghịch nhau về cách điều trị . Thể phối hợp nhồi máu não với xuất huyết não:  rất nặng và khó điều trị
2. Thể thiếu máu não thoáng qua -TIA : TIA có các triệu chứng đột quỵ nhẹ nhưng kéo dài không quá 1h và hồi phục hoàn toàn. Phần lớn TIA kéo dài 15-30 phút. TIA là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của đột quỵ não : 40 % người đã bị TIA, sau này sẽ đột quỵ. Trong số người bệnh đột quy , khai thác tiền sử thấy tỷ lệ số người chưa tựng bị TIA và số người đã từng bị TIA .là 1/10, Vì vậy TIA cân được quan tâm theo dõi và điều trị bởi bác sỹ chuyên khoa.
3. Xuất hiện đột ngột và diễn tiến rất nhanh : rất ít hay không có triệu chứng báo trước, diễn tiến tiến chỉ trong vài giờ (hoặc vài ngày). Tùy thuộc vào vị trí, thể tích khối mô não bị tổn thương và mức độ tổn thương ( nặng nhẹ ) mà bệnh biểu hiện các triệu chứng có khác nhau và mức độ nặng nhẹ cũng khác nhau. Tình trạng bệnh có thể nặng lên rất nhanh trong 24 giờ đầu : khu vực mô não bị tổn thương càng lúc càng bị chết nhiều tế bào, ngoài ra tổn thương cũng lan rộng ra xung quanh các mô lành
4. Là tình trạng não lâm nguy tối cấp : nên  đột quỵ cần được cấp cứu khẩn trương, càng sớm càng tốt, không để quá 6 giờ. Nếu sau 6 giờ thì các phương pháp điều trị tái thông mạch máu ( do nhồi máu nghẽn mạch lớn) sẽ không còn hiệu quả. Đột quỵ nặng và đột quỵ không được cấp cứu nhanh,  cấp cứu đúng sẽ dẫn đến hậu quả đột quỵ rất nặng nề.
5. Nguy cơ đột quỵ tái phát rất cao : Trong năm đầu tiên là  3% - 23% ; trong 5 năm sau 10% đến 53% và cơn đột quỵ sau thường để lại di chứng nặng nề, chi phí điều trị cao hơn rất nhiều so với lần trước ( theo cá nghiên cứu thống kê  trên thế giới).

II.CÁC DẤU HIÊU THƯỜNG CÓ

Đột ngôt xuất hiện các triệu chứng : mọi người cần ghi nhớ FAST sau đây: 
 

* MẶT  : không cân xứng, bảo người bệnh cười thấy rõ miệng méo lệch 1 bên. Một bên mặt tê cứng, yếu hay liệt, làm người bệnh khó nhai, uống nước bị chảy ra ngoài miệng.
* TAY  Yếu liệt tay hoặc nửa người bên phải hoặc trái. Tê mỏi, khó cử động, khó thao tác, không nhấc tay, chân lên được.
* NÓI  : khó nói do yếu liệt lưỡi (cong queo, lệch 1 bên). Không hiểu người khác nói gì hoặc mất khả năng diễn đạt.
* THỜI GIAN  : Hãy gọi ngay 115 nếu bạn hay người đang gần bạn, bất ngờ có dấu hiệu  đột quỵ . Nhớ được thời gian khởi đột quỵ để báo bác sỹ. Với đột quỵ, mỗi phút có thể cứu được 2 triệu tế bào não, lý tưởng là người bệnh được cứu trước 60 phút.

III. CÁC DẤU HIỆU CÓ THỂ CÓ

* ĐẦU  :  đau đầu khu trú một vùng não, đau xuất hiện đột ngột mà không giải thích được nguyên nhân. Đau dữ dội, choáng váng, đi bị lảo đảo, có thể kèm theo cứng cổ, nôn.
* MẮT, TAI, MIỆNG   :  đột ngột giảm hay mất khả năng nhìn, nghe, nói và nuốt khó
* MẤT Ý THỨC  : trạng thái sững sờ, lú lẫn , nặng thì không biết gì, lơ mơ và hôn mê
* TIỂU TIỆN  : tiểu tiện không tự chủ hoặc bí tiểu. 
* TỬ VONG  : tử vong nếu có các triệu chứng: hôn mê , tăng tiết đờm dãi, sốt cao ngay ngày đầu 

IV. SƠ CỨU VÀ GỌI XE CẤP CỨU

Cần lưu ý những triệu chứng đột quỵ để  khi thấy ai đó có một trong các triệu chứng đột quỵ  có thể xử lý tình huống đúng . Đó là  gọi xe cấp cứu và thực hiện sơ cứu .Việc sơ cứu cho người bị đột quỵ não hợp lý sẽ góp phần giảm nhẹ những hậu quả của đột quỵ não gây ra, có thể cứu sống nạn nhân thoát khỏi cái chết trong vài gang tấc.

1.Gọi ngay 115 để đưa bệnh nhân đến bệnh viện
. Trong 3 giờ đầu thời gian là vàng cần khẩn trương đưa BN đến bệnh viện có đủ điều kiện cấp cứu, gần nhà,  vì càng di chuyển xa càng có thể làm bệnh nặng hơn. Trừ khi bệnh có nguy cơ nặng,  bác sĩ nhận phải chuyển BN đến tuyến trên.  Nếu không không gọi được 115,  bạn hãy gọi 1080 để có số điện thoại xe cấp cứu tư nhân. Ở miền núi, vùng sâu vùng xa hãy di chuyển BN bằng cáng, không nên chuyển BN bằng xe máy, và tránh xóc khi di chuyển.

 2. Bạn cần sơ cứu người bệnh như sau
( Có thể liên hệ với bác sĩ thần kinh để được tư vấn các việc phải làm) trong thời gian chờ xe cấp cứu 
- Tư thế BN  : đỡ  BN nằm ngay xuống trên nền phẳng, ( đề phòng BN ngã sẽ gây chấn thương ). Tư thế thoải mái. Nới lỏng quần áo. Thật nhẹ nhàng nếu có phải di chuyển đầu và cổ. Giữ đầu cổ thẳng ( để lưu thông đường thở), đầu nghiêng 1 bên.
- Chăm sóc : Lấy răng giả đi ( nếu có ), lau sạch đờm rãi. Bọc đá trong khăn chấm nhẹ lên đầu BN. Giữ mát đầu để giảm đau và giảm phản ứng phù não. Giữ thân ấm bằng áo khoác hoặc chăn sẽ giảm được nguy cơ sốc. Bảo BN  thở sâu và chậm ( để  đưa o xy máu lên não nhiều hơn), động viên cho BN bình tĩnh.
- Hô hấp nhân tạo : nếu thấy BN thở nhanh nông , thở không đều, hay đã ngừng thở.... thực hiện thổi miệng-miệng
- Ép tim ngoài lồng ngực : nếu thấy không bắt được mạch hoặc mach nhỏ rời rạc.
- Lưu ý 4 không :
          Không tự ý cho uống hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khá
          Không để nằm chờ xem bệnh nhân có khỏe lại không.
          Không xoa dầu nóng, cạo gió, chich máu đầu ngón tay ….
          Không cho BN  uống đề phòng sặc nước vào phổi , không cho ăn đề phòng thức ăn gây tắc thở vì bệnh nhân có thể đã  liệt hầu họng và thực quản

3
. Cần báo cáo cho bs cấp cứu biết : người bệnh có
-  Khởi cơn đột quỵ đã mấy giờ
- Đã uống các thuốc gì những ngày qua hay trong ngày  .
- Có tiền sử TIA, đột quỵ ?
- Các bệnh đang mắc : cao huyết áp , tiểu đường …
-……..

V. HẬU QUẢ BIẾN CHỨNG   

Theo  thống kê của Bệnh viện Chợ Rẫy, Nguyễn Tri Phương và Thống Nhất TP HCM)1.Tinh thần kinh :
1. Mất trí nhớ : ~  27-40,4% mất hay giảm trí nhớ. 
2. Bệnh tinh thần kinh : mất khả năng kiểm soát cảm xúc, bệnh trầm cảm
3. Mất tiếng nói : ~ 20 % bệnh nhân  bị mất tiếng nói
4. Liệt nửa người
  thể co cứng cơ, tiểu tiện không tự chủ, hoặc bí tiểu, táo bón
5. Đại tiểu tiện không tự chủ : ~ 50% số bệnh nhân 
6. Các bệnh viêm nhiễm
 :do nằm lâu thường mắc các bệnh viêm phổi,viêm tiêt niệu, loét mông , lưng ... 

VI.DIỄN TIẾN VÀ TIÊN LƯỢNG  

1.Hồi phục tốt và khá tốt :
~ 10 % hồi phục hoàn toàn.
~ 25-30% tự đi lại phục vụ bản thân được,
2.Để lại di chứng nặng : 
~ 15-25% tàn phế ( ăn uống, vệ sinh, di chuyển …phải phụ thuộc hoàn toàn vào người khác). 
~ 20-25% đi lại khó khăn, cần sự hỗ trợ của người khác trong sinh hoạt)
3.Tử vong : 
~20 % trong vòng 1 tháng 
~ 5 % – 10 % trong vòng 1 năm 

 Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp  BS Mai 

TƯ VẤN ĐIỀU TRỊ  CÁC DI CHỨNG LIỆT  : 



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn