CẢM CÚM VÀ DICH » Hệ Miễn Dịch

HỆ THỐNG MIỄN DỊCH


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng Chức năng của HTMD : Thực hiện  các qúa trình hoạt động miễn dich, nhằm nhận ra và loại bỏ các vật, chất lạ ra khỏi cơ thể. Các quá trình này diễn ra trong phạm vi sinh lý bình thường , thì có tác dụng bảo vệ cơ thể.
Hệ thống miễn dịch bao gồm
 : Các cơ quan miễn dịch: Trung ương ( Tủy xương , tuyến ức ). Ngoại vi ( Hạch, lách, Amydal,VA, mô lylpho không vỏ).  Các tế bào có chức năng miễn dịch. Các phân tử miễn dịch . Cùng với sự hỗ trợ các mô cơ quan phòng tuyến bảo vệ cơ thể


HỆ THỐNG MIỄN DỊCH 
PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng 



    I. ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ THỐNG MIỄN DỊCH 

    Hệ thống miễn dịch bao gồm
 :
- Các cơ quan miễn dịch: Trung ương ( Tủy xương, tuyến ức ). Ngoại vi ( Hạch, lách, Amydal,VA, mô lylpho không vỏ)
- Các tế bào có chức năng miễn dịch
- Các phân tử miễn dịch 
- Cùng với sự hỗ trợ các mô cơ quan phòng tuyến bảo vệ cơ thể 

    Chức năng của HTMD :
- Thực hiện các qúa trình hoạt động miễn dich, nhằm nhận ra và loại bỏ các vật, chất lạ ra khỏi cơ thể.
Các quá trình này diễn ra trong phạm vi sinh lý bình thường, thì có tác dụng bảo vệ cơ thể.

    Phân loại các quá trình miễn dịch 
- Miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch đáp ứng ( xem phần III.PHÂN NHÓM CÁC TẾ BÀO MIỄN DỊCH ) 
- Miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể : do các lớp lympho - được gọi là các tế bào có thẩm quyền miễn dịch đảm nhiệm 

    Bệnh lý của hệ miễn dịch 
- Những phản ứng miễn dịch thái quá hoặc bất thường hoặc suy yếu gây ra : Sốc phản vệ ;  Bệnh dị ứng, bệnh tự miễn; Bệnh suy giảm miễn dich.
- Các tế bào miễn dich bất thường : do bẩm sinh, di truyền hay mắc phải , đều ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch

II. CÁC CƠ QUAN MIỄN DỊCH 

 


    1. Cơ quan miễn dich trung ương
   
 Bao gồm tủy xương và tuyến ức( thời kỳ bào thai còn có gan)
   
    Tuỷ xương

   Tủy xương được cấu tạo bởi lưới dạng mô xốp, đan xen giữa mạng mạch máu là các khoảng không chứa đầy các tế bào : 

    -  HSC là tế bào gốc tạo máu (hematopoetic stem cell) chỉ chiêm 1/100.000 tế bào thân
    - Tế bào thân gồm có: tế bào mỡ, tế bào nội mô, nguyên bào sợi
    -  Các đại thực bào và tế bào T
       HSC có khả năng biệt hoá theo một số con đường để sinh ra các tế bào tiền thân của các dòng tế bào.
       Sự tăng sinh và trưởng thành của mỗ loại tế bào máu tiền thân, được kích thích bởi các cytokin ( yếu tố kích thích). Các cytokin này được sản xuất bởi tế bào đệm và đại thực bào (đã bị cytokin hay vi sinh vật kích thích), tế bào T ( đã được kháng nguyên kích thích). Đây chính là cơ chế bổ sung cho các bạch cầu đã bị tiêu hao do phản ứng miễn dịch hoặc viêm.
       Mỗi loại tế bào tiền thân sau khi phát triển thành một dòng nhất định, với các tế bào  trưởng thành. sẽ đi ra khỏi tuỷ xương ( hoặc tuyến ức) để vào hệ tuần hoàn, nhận nhiệm vụ đặc biệt của nó trong quá trình miễn dịch 
      Trong các dòng đó, có 3 dòng chính :

                 -  CMP ( Common Myeloblast Progenitor) :  là tế bào tiền thân dòng tủy được sinh ra ngay ở tủy xương 
                 -  Pre- lympho cyte B : là tế bào tiền lympho B, được trưởng thành ngay ở tủy xương để thành tế bào B trưởng thành ( lympho B naive, Lympho T nhỏ )
                 -  Pre- lympho cyte T : là tế bào tiền lympho T, chúng không trưởng thành tại tủy xương, mà theo dòng bạch huyết , đến tuyến ức để trưởng thành. 
  Những tế bào tiền thân này sẽ phát triển đến trưởng thành và . Khi tuỷ xương bị tổn thương, hoặc khi có các nhu cầu tạo nhiều tế bào máu mới thì gan và lách cũng được huy động để làm chức năng tạo máu.   
 
      Tuyến ức

       Tuyến ức đảm nhận chức năng huấn luyện, phân chia, biệt hóa các lympho bào dòng T, nhờ các yếu tố hòa tan do các tế bào biểu mô tuyến tiết ra gọi chung là thymulin, thymosin…Tại đây các tiền thân của dòng lympho T được đổi mới các dấu ấn bề mặt, sau đó đổ vào máu và đi tới các mô lympho ngoại vi, phục vụ cho quá trình miễn dịch qua trung gian tế bào


       - Vùng vỏ là nơi tăng sinh và biệt hóa Pre- lympho cyte T, chín để trở thành lympho T trưởng thành ( lympho T naive, lypho nhỏ )
         Vùng vỏ chứa các tế bào biểu mô tuyến ức, rất nhiều Pre- lympho cyte T, một số Macrocyte, Denđritic lympho mang các dấu ấn như CD8α ( để phân biệt với DC  dạng tuỷ). 
       - Vùng tủy : các lympho T trưởng thành đi vào vùng tủy tuyến ức.

      Các bệnh tuyến ức : 
       - Tuyến ức kém phát triển bẩm sinh: HC Di- George, gây giảm đáp ứng MD qua trung gian tế bào 
       - Tuyến ức quá sản hay u : bệnh nhược cơ, lupus ban đỏ hệ thống

     2. Cơ quan miễn dịch ngoại vi 

       Bao gồm:  hạch bạch huyết, lách, mô lylpho không vỏ,Amydal,VA,  hệ thống MD da và hệ thống MD niêm mạc, các tế bào bạch cầu phòng vệ lymphô trong các mô liên kết và tất cả các cơ quan, kể cả hệ thần kinh trung ương.
      Tại hạch vafmootj số bộ phân của cơ quan MD ngaoij vi : Lympho T trưởng thành được gắn MHC1 và các KN liên kết để tạo ra 2 lớp lympho T là : tế bào T giúp đỡ  mang protein bề mặt là CD4, tế bào T gây độc  mang phân tử bề mặt  là CD8.  CD - “Cluster of Differentiation” nghĩa là nhóm biệt hoá, nhóm các kháng thể đơn clôn đặc hiệu. Lympho B trưởng thành phân hóa thành hai lớp : lympho B nhớ ( B memory ) và tương bào ( plasmacyte) 
             Cơ quan miễn dịch ngoại vlà nơi xảy ra đáp ứng miễn dịch đối với KN lạ, là nơi bẫy các kháng nguyên và cũng là nơi các tế bào lympho tương tác một cách hiệu quả với các kháng nguyên bẫy được.  

     3.Mạch máu và bạch mạch 
        Hệ thống mạch máu và bạch mạch ( hệ thống mạch lympho ) là những con đường để các tế bào máu, các tế bào bạch cầu lưu thông, tuần tra, báo hiệu thông tin... liên kết các thành phần của cơ quan miễn dich với nhau, nhờ đó hệ miễn dịch thành một hệ thống chức năng hoàn chỉnh.

III. PHÂN NHÓM CÁC TẾ BÀO MIỄN DỊCH 

1. Phân nhóm theo 2 quá trình miễn dich (MD) :

     MD tự nhiên và MD đáp ứng 
    - Nhóm tế bào có vai trò trách nhiệm trong MD tự nhiên bao gồm
              + Các tế bào đa nhân ( Neutrophil, Eosinophil, Basophil)
              + Dưỡng bào ( Mastocyte)
              + Tế bào diệt tự nhiên (NK)
    - Nhóm tế bào có vai trò trách nhiệm trong MD đáp ứng là
               + Lympho T
               + Lympho B
    - Nhóm tế bào có vai trò trung gian  giữa hai quá trình miễn dịch 
         
      + Đại thực bào - Macrophage 
               + Tế bào sao ( tua)  - Dendritic cell
               + Tế bào T diệt tự nhiên  - T-NK 

2. Phân nhóm theo nguồn gôc phát sinh 



CMP: tế bào đầu dòng tủy chung, CLP: tế bào đầu dòng lympho,
 
   2.1- Tế bào gốc tủy CMP

    - Bao gồm : Neutrophil, Eosinophil,  Basophil, Mono và Macrophage và Mastocyte
    - Macrophage khi đến các mô thuộc thành lũy bảo vệ, sẽ biệt hóa thành rất nhiều dạng đại thực bào khác nhau, tạo thành đội ngũ canh phòng rất hùng hậu.
  Tại mỗi mô phòng tuyến bảo vệ, macrophagec có tên như sau 
         
           + Tại biểu mô lót niêm mạc dich nhầy: là Epithelioid macrophage,  có chức năng cản các vật chất vi thể xâm nhập vào niêm mạch hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục ... 
           + Tại thần kinh: là Microglia cellsvi bào đệm ở mô đêm của não, tủy.  Microglia thực hiện các chức năng phòng thủ và miễn dịch trong não và tủy sống
           + Tại phổi: là Alveolar macrophage - đại thực bào phế nang . Alveolar macrophage thực hiện các chức năng phòng thủ và miễn dịch trong phế nang phổi

           + Tại gan : là Kuffer cells - đại thực bào gan,  ở thành xoang mạch máu của gan. Kuffer cells thực hiện các chức năng phòng thủ và miễn dịch trong gan
           + Tại xương: là Osteoclasts - hủy cốt bào ở xương, thực hiện các chức năng phòng thủ và miễn dịch trong xương, khớp, và có khả năng sản xuất các enzym tiêu hủy chất nền xương.
           +Tại mô liên kết : là Histiocytemô bào, cư trú ở  mô liên kết như mỡ, xương, sụn. Chúng thực hiện các chức năng phòng thủ và miễn dịch trong các mô này.

         2.2- Tế bào gốc CDP 
        CDP  sinh ra các tế bào sao ( Dendritic cell -DC)
        Đội ngũ Dendritic cells lại được bổ xung thêm từ nhiều dòng khác ( như từ monocyte , M-DC,  lympho T, plasmocyte... nên rất hùng mạnh.
        Dendritic cells  có mặt khắp nơi, tiêu biểu đặc biệt quan trọng là :
             - Follicular DC : chúng có mặt dày đặc ở các hạch, lách và mô lympho niêm mạc, có chức năng trình diện kháng nguyên cho các limphô bào B.
             - Langerhands DC : cư trú  trong da, hạch bạch huyết, và các mô khắp cơ thể. Chúng hoạt động như các APC phòng vệ, tóm bắt Ag, sau đó đi đến các hạch vùng, nơi chúng có thể kích hoạt các tế bào T

            2.3. Lympho Pre -T cells.

Tế bào T phát triển từ tế bào gốc trưởng thành và được biệt hóa thành một số loại khác nhau, bao gồm:
Các tế bào T độc (Cytotoxic T cells) tìm và tấn công trực tiếp vào vi sinh vật gây hại cho cơ thể như vi khuẩn, virus và tế bào ung thư.
Các tế bào T hỗ trợ (Helper T cells) phối hợp với tế bào miễn dịch khác và tổ chức phản ứng miễn dịch.
Các tế bào T điều hoà (Regulatory T cells) giúp ức chế hệ thống miễn dịch để không phản ứng thái quá
Các tế bào tiêu diệt tự nhiên T (natural killer T cells – NKT) là các tế bào tế bào T độc (Cytotoxic T cells) được kích hoạt và biệt hóa. Bề mặt tế bào NKT có các thụ thể đặc hiệu kháng nguyên, có thể đáp ứng nhanh chóng để tiêu diệt các tế bào khối u và tham gia vào các phản ứng miễn dịch chống khối u.

        2.4. Lympho Pre -B cells
               
Tế bào B trưởng thành, được chọn lọc sẽ phân chia và biệt hoá tạo ra một quần thể tế bào plasma và  B memory ( tế bào mang trí nhớ miễn dịch) . Các tế bào plasma có chức năng chế tiết một cách chủ động một trong năm lớp kháng thể.

        2.5 Tế bào giết tự nhiên  - NK ( Natural Killer) 
             Tế bào NK không tấn công các mầm bệnh hoặc xâm nhập trực tiếp vào vi khuẩn. Thay vào đó, chúng phá hủy các tế bào cơ thể bị nhiễm vi khuẩn và chức năng chủ yếu của NK là trong MD tự nhiên.

         2.6  Tế bào gốc  trung mô  (Mesenchymal Stem Cell – MSC)
          Có nguồn gốc : một phần từ tủy xương, một phàn từ tế bào mỡ, tế bào dây rốn.
          Là dòng tế bào có khả năng tăng sinh khi được nuôi cấy bên ngoài cơ thể và có khả năng biệt hoá thành một số loại tế bào khác nhau,  có khả năng tiết ra các cytokine và các yếu tố tăng trưởng ức chế phản ứng miễn dịch nên đã được ứng dụng điều trị rất nhiều căn bệnh.

        3.Phân nhóm theo chức năng 

            3.1 .Trong  MD bẩm sinh ( tự nhiên)
            Nhóm có khả năng thực bào và phản ứng chống nhiễm trùng trong MD tự nhiên : là nhóm bạch cầu hạt và NK

            3.2 . Trong đáp ứng MD thích ứng
            - Nhóm các tế bào lympho có thẩm quyền miễn dịch . Nhiều loại bạch cầu tham gia vào quá trình hình thành đáp ứng MD. Tuy nhiên chỉ có các tế bào lympho mới có tính đa dạng, tính đặc hiệu, trí nhớ miễn dịch và khả năng nhận biết những gì thuộc và không thuộc về bản thân cơ thể.
            Tất cả những tế bào khác đóng vai trò phụ trợ trong đáp ứng MD thích ứng, phục vụ cho sự hoạt hoá tế bào lympho, hoặc làm tăng hiệu quả thanh lọc kháng nguyên thông qua hiện tượng thực bào, hoặc tiết ra các phân tử có chức năng MD  khác nhau
           
            3.3.Nhóm trung gian giữa hai quá trình MD
          Có khả năng thực bào và trình diện kháng nguyên chủ yếu là Macrophage, Dendritic cells và T- NK 


PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn