CÁC CHỨNG TÊ LIỆT » Các Bệnh Lý Tuỷ Sống

HỘI CHỨNG TUỶ CẮT NGANG


Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp  Hội chứng tuỷ cắt ngang là tập hợp các triệu chứng biểu hiện khi tuỷ sống bị tổn thương. Thường gặp nhất là chấn thương cột sống, vết thương tuỷ, u nội tuỷ, viêm tuỷ, lao cột sống, nhồi máu tuỷ v.v… Nếu thương tổn tủy sống hoàn toàn, tuỷ sống mất chức nămg  về vận động, cảm giác, cơ tròn và tủy sống bị thương tổn không hồi phục được . Trong thương tổn tuỷ sống không hoàn toàn, vài chức năng được bảo toàn.

HỘI CHỨNG TUỶ CẮT NGANG 

Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp   BS Phạm Thị Mai 

   Hội chứng tuỷ cắt ngang là tập hợp các triệu chứng biểu hiện một đoạn tuỷ sống bị tổn thương. Khi một đoạn tuỷ bị phá huỷ toàn bộ cả chất xám và chất trắng được gọi là HC cắt ngang tuỷ. 
  
   Gây ra hôi chứng tuỷ cắt ngang có rất nhiều nguyên nhân như sau :




- Tổn thương giập , đứt ngang tuỷ :  chấn thương cột sống , vết đâm chém vào tuỷ...
- Máu tụ nội  tuỷ và nhồi máu tuỷ : hay gặp trong chấn thương; Các bệnh máu , mạch máu ( Dị dạng mạch tuỷ,  Vữa xơ động mạch, hạ huyết áp huyết áp cao,  chụp động mạch Tăng đông máu, Lấp mạch do tim;Thuyên tắc khí.  ), Viêm apxe biến chuyển thành 
Nhiễm trùng nguyên phát và bệnh viêm tự miễn sau nhiễm trùng  
- Viêm tuỷ cắt ngang tự phát;  Bệnh tuỷ cắt ngang cấp tính  không giống nhiễm trùng và cận nhiễm trùng,
- Các tỏn thương tuỷ do bệnh cột sống  : Thoái hoá cột sống thoát vị đĩa đệm , Ung thư đốt sống, Bệnh lao cột sống,  Viêm nhiễm trùng thân đốt sống, đĩa đệm
-Các khối chén ép  tuỷ từ  khoang ngoài màng cứng vào tuỷ : Áp xe,  Ung thư  U sau phúc mạc (đặc biệt lymphoma hay sarcoma), U các dây thần kinh ngoại biên. tụ máu ...  

    Nếu thương tổn tủy sống hoàn toàn, tuỷ sống mất chức năng về vận động, cảm giác, cơ tròn và thương tổn không hồi phục được. Trong thương tổn tuỷ sống không hoàn toàn, vài chức năng được bảo toàn.

I.HỘI CHỨNG TỦY SỐNG CẮT NGANG HOÀN TOÀN

     Trong một thương tổn tủy sống hoàn toàn, tủy sống bị thương tổn không hồi phục được, và không có chức năng về vận động, cảm giác hay điện dưới mức thương tổn. Tiên lượng đối với những thương tổn hoàn toàn hầu hết là xấu.
     Thường gây ra bởi thoát vị đĩa đệm thể trung tâm, u , tụ máu ngoài hay dưới màng cứng tuỷ sống sau chấn thương ( gãy xương sống, vỡ dây chằng), viêm màng nhện tủy.…làm tổn thương cấp tính cho tuỷ sống

1.Lâm sàng diễn tiến qua 2 giai đoạn:

   * Giai đoạn choáng tuỷ : đoạn tủy sống phía dưới tổn thương được giải phóng khỏi sự kiểm soát của thần kinh trung ương, kéo dài vài - 48 giờ :  liệt mềm,  tất các cảm giác, vận động và phản xạ đều mất dưới nơi tổn thương.
   * Giai đoạn tự động tủy: chuyển sang liệt cứng, đoạn tủy xa chổ tổn thương sẽ hồi phục các hoạt động, xuất hiện các phản xạ tự động tủy; các hoạt động phản xạ phục hồi  đầu tiên ở vùng tủy sống ít phụ thuộc sự kiểm soát của não nhất, đó là phản xạ quanh hậu môn như phản xạ hành hang (reflexe bulbocaverneux).

1. Các hội chứng theo định khu tổn thương tuỷ 


 * HC cắt ngang tuỷ  C1-C4 :  liệt tứ chi; có thể có nấc cụt, liệt một nửa cơ hoành. liệt cơ ức đòn chũm, cơ thang. Có thể có triệu chứng lệch tầng so với vị trí tủy bị chèn ép ngang 2 tay : dị cảm, tê tay và teo cơ 
 * HC cắt ngang tủy cổ thấp :  liệt co cứng 2 chân, Tăng phản xạ gân cơ. Dị cảm bàn chân và bàn tay. Mất cảm giác rung. Mất cảm giác vùng phân bố da ở cánh tay, teo cơ bàn tay. Bí tiểu cấp hay liệt dương có thể xảy ra. Cơ nhị đầu thường bị ảnh hưởng (C5-C6)
 * HC cắt ngang tuỷ  lưng :  liệt  hai chi dưới. Mất phản xạ da bụng chọn lọc .
 * HC cắt ngang phình tuỷ thắt lưng- đuôi ngựa :  có ba bệnh cảnh lâm sàng 
- Diễn tiến tốt cấp đột ngột: HC cắt ngang tuỷ hoàn toàn, đột ngột cấp tính thường do tuỷ bị chấn thương, chém, đâm vào .các rối loạn cơ vòng và rối loạn sinh dục (đặc biệt dương vật cương là một dấu hiệu đặc trưng của của đứt tuỷ thắt lưng-cùng nặng) thường có sớm. Liệt mềm cơ tứ đầu đùi. Phản xạ : gối (-), gót và Babinski 2 (+)
- Diễn tiến HC tủy xảy ra ngày càng nặng dần : do khối  chèn ép trực tiếp hoặc do rối loạn tuần hoàn tại chỗ, thiếu máu cục bộ. Diễn tiến đến cuối cùng là HC cắt ngang tủy 
- Diễn tiến rất nhanh, nặng lên đột ngột, nhũn tủy :  với HC cắt ngang tủy gần như hoàn toàn. Do chèn ép động mạch tủy trước, hoặc động mạch rễ tủy. Cần chẩn đoán và điều trị sớm, trước khi tổn thương tủy trở nên không hồi phục.
    * HC cắt ngang tuỷ
chóp cùng :
liệt mềm, mất phản xạ gân cơ 2 chân, kèm rối loạn cơ vòng nặng nề, gần giống với HC chùm đuôi ngựa. 

II.HỘI CHỨNG TUỶ SỐNG CẮT NGANG KHÔNG HOÀN TOÀN

    Trong thương tổn không hoàn toàn, vài chức năng được bảo toàn.Tiên lượng nói chung khá hơn, mức độ hồi phục nhiều ít, phụ thộc vao mức độ, vị trí tổn thương và phụ thuốc vào điều trị có đúng chỉ định và được sớm hay không.
   * HC  tủy trước : thương tổn tủy trước hay động mạch gai trước ( nơi các bó vỏ-gai và gai-đồi thị ) làm mất chức năng 2/3 trước của tủy sống. Mất chức năng vận động tự ý và mất cảm giác đau và nhiệt độ dưới mức thương tổn. Cảm giác xúc giác giảm nhẹ. Do cột sau không bị tổn thương nên các chức năng tư thế và rung vẫn bảo tồn. Tiên lượng hồi phục vận động xấu. Tuy nhiên, nếu khối máu tụ đè ép hay một mảnh đĩa đệm chèn ép, được mổ lấy đi tức thời thì khả năng phục hồi tốt. 
     * HC tủy trung tâm:  thương tổn gồm chất xám và các sinap, còn các đường thần kinh dài có bao myéline được bảo toàn. Thường sau chấn thương duỗi cột sống cổ quá mức, khoang tủy sống bị làm hẹp lại; Do sự thoái hóa khớp, phì đại dây chằng hoặc dị dạng bẩm sinh. Dấu hiệu điển hình yếu tay nặng không cân xứng với yếu chân. Mất cảm giác đau và nhiệt theo kiểu áo choàng ( vai, cổ thấp, và thân trên cả 2 bên). Cảm giác sờ thô, vị trí khớp và cảm giác rung ở những vùng “áo choàng” không mất. Không rối loạn chức năng ruột,  bàng quang. Tiên lượng hồi phục các chức năng, nhưng cử động tay có thể vẫn kém.
      * HC  nửa tủy brown-sequard : do thương tổn một bên tủy, thường do một nhát đâm ở lưng hay ở cổ. Mất cảm giác đau và nhiệt bên đối diện.Mất vận động và giảm cảm giác xúc giác nhẹ cùng bên, bắt đầu ở hai hoặc ba mức dưới tổn thương. Nếu thương tổn vào cột sau thì mất cảm giác rung và tư thế cùng bên. Tiên lượng hồi phục chức năng vận động phần xa là tốt nhờ một đường vỏ-gai trước không bị bắt chéo.
      * HC đuôi ngựa : do  thương tổn các rễ thần kinh thắt lưng, cùng và cụt. Có thể có mất vận động và cảm giác ở chi dưới, loạn chức năng ruột và bàng quang, và mất cảm giác đau đớn ở đáy chậu, mất cảm giác yên ngựa
      * HC tuỷ vùng lỗ chẩm: những tổn thương vùng của lỗ chẩm gây : Yếu vai và cánh tay cùng bên, theo sau là yếu chân cùng bên, rồi yếu chân đối bên, rồi yếu tay đối bên, có liệt cơ hô hấp. Điển hình l à đau dưới chẩm trãi rộng đến cổ và vai

 Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp   BS Phạm Thị Mai 



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn