BỆNH TIÊU HOÁ » Ỉa Chảy Cấp Và Mãn

ỈA CHẢY CẤP, ĐIỀU TRỊ ĐÔNG Y


SUCKHOELOISONG.VN  Trong Đông y, tiết tả do phong, thử, táo, thấp, hỏa, hàn, nhiệt, đờm, thực xâm nhập vào vị tràng gây nên. Hoặc do chức năng rối loạn hay bị suy yếu của tỳ, can, thận.Cơ chế chính: do tiểu trường không phân được thanh trọc, nước trọc ở tiểu trường nhiều, trong khí phần thanh qua thận ít mà sinh ra đi tả 

 
 ỈA CHẢY CẤP, ĐIỀU TRỊ ĐÔNG Y

     Ỉa chảy, tiêu chảy Đông y gọi là tiết tả. Tiết tả là tình trạng đại tiện nhiều lần trong ngày , phân phân lỏng, có thể phân toàn nước.
     Trong Tây y, tiêu chảy là triệu chứng rối loạn chức năng hoặc tổn thương thực thể của đường tiêu hoá ( dạ dày, tiểu tràng, đại tràng, gan, tụy ).
     Trong Đông y, tiết tả do phong, thử, táo, thấp, hỏa, hàn, nhiệt, đờm, thực xâm nhập vào vị tràng gây nên. Hoặc do chức năng rối loạn hay bị suy yếu của tỳ, can, thận.
     Cơ chế chính: do tiểu trường không phân được thanh trọc, nước trọc ở tiểu trường nhiều, trong khí phần thanh qua thận ít mà sinh ra đi tả (tiểu tiện không lợi).
     Tiêu chảy được phân 2 nhóm cấp và mãn tính. Phạm vi bài này bàn luận về tiêu chảy cấp. Tiêu chảy cấp tính được định nghĩa là tình trạng tiêu chảy kéo dài dưới 4 tuần (có nơi định nghĩa dưới 2 tuần).

    I. TIÊU CHẢY DO THẤP NHIỆT

    1.Do nhiễm trùng ( thấp nhiệt) :
     Các bệnh viêm dạ dày, ruột do nhiễm vi trùng cấp tính. Có rất nhiều vi sinh gây bệnh tiêu chảy. Xem bài :

GUYÊN NHÂN ỈA CHẢY DO NHIỄM VI SINH ( 12-07-2013 )
SỨC KHOẺ LỐI SỐNG,  BS MAI - sau đây là hình ảnh nhứng vi sinh vật đứng đầu bảng gây viêm dạ dày, ruột. Ngoài những biểu hiện triệu chứng tại đường tiêu hoá ra chúng còn gây nhiều biến chứng cho các bộ phận khác của cơ thể và nhiễm độc tố toàn thân nữa . 
 
    Triệu chứng:đau quặn bụng, thương khi có cơn đau bụng là muốn đi đại tiện  ngay, phân vàng, khắm, nát lỏng, hậu môn hóng, nước đái ít đỏ, khát nước, nóng, tâm phiền, rêu lưỡi vàng bẩn, mạch nhu sác.

    < Nếu tiêu chảy trên 3 ngày , đau ruột dữ dội,  thân nhiệt trên 38 độ C. Phân có máu hoặc phân đen. Có dấu hiệu mất nước thì cần chữa theo bác sỹ chuyên khoa Tiêu hoá hoặc truyễn nhiễm Tây y >.
    Phép trị: Thanh nhiệt, tiêu độc, lợi thấp chỉ tả.  Các bài thuốc :
Cát Căn Cầm Liên Thang” gia Thược Dược
“Viêm Ruột Hoại Tử Thang”
“Cát Căn Mã Đề Thang”
Thuốc nam ‘Iả Chảy Do Thấp Nhiệt’  I , II, và  III

    2.Lỵ trực khuẩn nhiễm độc
      Dùng các bài thuốc :
“Liên Mai Thang ”
“Quy Thược Thang”

 II. TIÊU CHẢY DO HÀN THẤP

    GIAI ĐOẠN CẤP THỂ NHẸ HOẶC TRUNG BÌNH
    Pháp trị là hoá thấp lợi niệu, sáp trường chỉ tả. Sau đây là các phương thang với liều dùng cho người lớn. Trẻ nhỏ phải giảm liều theo hướng dẫn của bác sĩ điêù trị.

 1.Cảm hàn vào ngày nắng, sốt, tiêu chảy, nôn.
Ngoài sợ lạnh phát sốt đau đầu (biểu chứng), trong thì thấp trọc gây trở ngại, ngực sườn đầy tức, buồn nôn, nôn, kém ăn, ỉa chảy, rêu nhớt. Pháp trị : sơ biểu hòa lý, hóa thấp trọc vị trường. Pháp trị chính : phương hương hoá thấp  
“Hoắc hương chính khí tán”  . 
Nếu hàn nhiều “Trừ Hàn Thấp Thang ” 
Nếu bẩm tố tỳ yếu “Trừ Thấp Kiện Tỳ Thang ”

 2.Nhiễm thấp, tiêu chảy nhiều lần , phân nước trong loãng,
    Nếu người nặng nề, mỏi mệt, không muốn ăn, không khát, rêu lưỡi trắng, mạch nhu hoãn (thấp nhiều). Pháp trị chính : Thẩm thấp lợi niệu 
“Ngũ Linh Tán” 
 Nếu người  người khoẻ. Pháp trị chính : Sáp trường chỉ tả  . Dùng“Viên cầm ỉa chảy”  

 3Nhiễm hàn thấp, tiêu chảy nhiều lần , phân loãng, thích nóng, người lạnh, chân tay lạnh, không khát, mạch trầm trì (hàn nhiều). Pháp trị chính : Ôn Trung , Sáp trường chỉ tả. Dùng các bài :
‘'Riềng Vỏ Ôỉ ‘
 Biển Đậu Hoắc Hương”  
 'Iả Chảy Do Hàn Thấp Có Nô

 
     GIAI ĐOẠN CẤP THỂ NẶNG, CẤP CỨU
     Mất nước, mất điện giải nặng phải dùng pháp hồi dương cứu nghịch bằng hai bài thuốc sau.

    “ Tứ nghịch thang” 
    “Độc sâm thang”  

    III. TIÊU CHẢY DO  THỰC TRỆ
    Thuộc chứng tích trệ, thương thực, nặng hơn thì có yếu tố thấp nhiệt. Lưu ý nếu nhiễm trùng, nhiễm độc thức ăn nặng, thuộc bệnh cấp cứu của Tây y , không nên chữa Đông y.
    Triệu chứng: Đau bụng là ỉa, ỉa rồi đau giảm, phân thường loãng hoặc có hòn nhỏ hôi thối (như trứng ung), bụng đầy cứng, ợ khan có mùi hôi thức ăn, trung tiện nhiều, không muôn ăn, rêu dày, mạch hoạt sắc. Phép trị chính: Tiêu thực đạo trệ.
   
    1.Thực kết
    Bụng đầy, đau, tiêu chảy, tiểu tiện ít. Phép trị: ôn trung, khử thấp hoà vị, phân thanh trọc, lợi thuỷ thấp. Dùng bài 
    "Vị Linh Thang"  Ngũ Linh Tán  hợp Bình vị tán. nn 1 đc Táo 4 quả, Gừng 2 lát, hoặc thêm Bào khương, Nhục quế, Kha tử, Đậu khấu. Tán thô, sắc, chắt lấy nước uống.
    “Vị Linh + Tam Nhân  ***  thêm Quế nhục, Bào khương, Đại táo
   
     2
. Viêm dạ dày, đại tràng thể thấp nhiệt tích trệ
    Triệu chứng : thấp nhiệt tích trệ tràng vị,Táo kết, Kiết lî , Ỉả chảy cấp hậu trọng, tiểu tiện ít đỏ, lưỡi đỏ, rêu vàng, mạch thự
    Pháp trị : công hạ tích trệ, táo thấp thanh nhiệt.
    “Chỉ Thực Đạo Trệ Hoàn” Hoàng cầm, Hoàng liên, Đại hoàng, Chỉ thực, Bach truật, Bạch linh, Trạch tả, Thần khúc
     
    3.Tỳ hư, tích trệ không hoá, gây tiêu chảy
      Dùng các bài thuốc:
     “Bảo Hoà Hoàn” (Đan khê tâm pháp
     “Bảo Hoà Hoàn” ( Cổ kim y giám).
     "Đại An Hoàn" ( Đơn khê tâm pháp) là“Bảo Hoà Hoàn” gia Bạch truật 80 g tác dụng tiêu trung kiêm bổ .
     “Bình Vị Tán”  gia Sơn tra, Thần khúc.
     ‘vỏ rụt vỏ quýt tán’ (Thuốc nam châm cứu).Vỏ rụt , Củ gấu giã dập nn 40g, Vỏ vối , Vỏ quýt , củ sả 20g ( đều sao vàng) Tán mịn – uống 6-8 g/ lần, với nước nguội.

    IV. ĐỢT TIÊU CHẢY CẤP / TỲ VỊ HƯ HÀN
    Đợt tiêu chảy cấp của bệnh viêm dạ dày, ruột mạn tính thể tỳ vị hư hàn.
    Triệu chứng : bụng đau, tiêu lỏng, nôn mửa hoặc bụng đầy, ăn ít, lưỡi nhợt rêu trắng, mạch trầm tế hoặc trì hoãn. Nếu đang đợt cấp, tiêu chảy nhiều lần. Pháp trị : ôn trung khu hàn, bổ ích tỳ vị, chỉ tả. Dùng bài : 
    “Lý Trung Thang”   Sâm, Bạch truật sao khử thổ, Thảo
    Gia vị như sau :
- Iả chảy nặng ; gia Phụ , Quế, Thăng ma , Sài hồ
- Kiết lî đợt cấp của bệnh mạn tính “Lý Trung Thang” phối“Hương liên hoàn” 
- Lóet dạ dày tá tràng, phân có máu gia A giao, Ngãi diệp, Địa du, Hoa hòe
- Ợ hơi gia Đinh hương, Bạch khấu nhân, là bài 'Đinh khấu lý trung hoàn'.

* Sau khi đã cầm ỉa
“Dị Công Tán’ gia Mộc hương, Hậu phác, Mạch nha, Sơn tra thán, Thần khúc
“Lục Quân Thang” 
“Bổ Trung Ích Khí ”
“Ôn Vị Ẩm”
“Vị Quan Tiễn ” ( Tỳ thận lưỡng hư )
CÁC BÀI THUỐC CHỮA ỈA CHẢY CẤP TÍNH ( 22-07-2018 )
SUCKHOELOISONG.VN : CÁC BÀI ĐÔNG Y CỔ PHƯƠNG “Lý Trung Thang”  , “ Tứ nghịch thang”  .“ Vị Linh Thang   , “ Vị Linh + Tam Nhân ”,  “Bảo Hoà Phiến”. “Bình Vị Tán” " Bất Hoán Kim Chính Tán," “Cát Căn Cầm Liên Thang” gia thược  “Chỉ Thực Đạo Trệ Hoàn” ,"Đại An Hoàn" , “Hoắc Hương Chính Khí Tán”


CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn