BỆNH TIÊU HOÁ » Ỉa Chảy Cấp Và Mãn

ỈA CHẢY MÃN , VIÊM ĐẠI TRÀNG MÃN - CHỮA ĐÔNG Y


Suckhoeloisong.vn : VIÊM ĐẠI TRÀNG MÃN TÍNH chữa đông y , theo các thể bệnh để có pháp trị và chọn phương thang . I.THỂ KHÍ HƯ HẠ HÃM   II.THỂ CAN KHÍ UẤT III.THỂ TỲ VỊ HƯ HÀN   1.Cơn tiêu chảy cấp của viêm đại tràng mãn thể tỳ vị hư hàn   2.Viêm đại tràng mãn thể tỳ vị hư hàn, THỂ THẤP NHIỆT HUYẾT Ứ

 


ỈA CHẢY MÃN , VIÊM ĐẠI TRÀNG MÃN - CHỮA ĐÔNG Y

ỈA CHẢY MÃN

   Ỉa chảy hay tiết tả là tình trạng ỉa ra phân lỏng, có thể phân toàn nước, nhiều lần trong ngày.  Về Tây y, tiêu chảy là triệu chứng rối loạn chức năng hoặc tổn thương thực thể của đường tiêu hoá ( dạ dày, tiểu tràng, đại tràng, gan, tụy ) . Về Đông y, tiết tả do phong, thử, táo, thấp, hỏa, hàn, nhiệt, đờm, thực xâm nhập vị trường gây nên. Hoặc do chức năng rối loạn hay bị suy yếu của  tỳ, can, thận. Cơ chế chính: do tiểu trường không phân được thanh trọc, nước trọc ở tiểu trường nhiều, trong khí phần thanh qua thận ít mà sinh ra đi tả (tiểu tiện không lợi). Tiêu chảy được phân 2 nhóm cấp và mãn tính. Phạm vi bài này bàn luận về tiêu chảy mãn. Tiêu chảy mãn tính là tiêu chảy kéo dài hơn 4 tuần . 

    I. TIẾT TẢ MÃN DO TỲ VỊ HƯ HÀN
    1.Cơn tiêu chảy cấp của bệnh viêm dạ dày, ruột mạn tính thể tỳ vị hư hàn
    Triệu chứng : bệnh tiêu chảy mãn, hay tái phát nhất là khi ăn thức ăn sống lạnh, dầu mỡ, thì xuất hiện cơn đau, lạnh bụng, tiêu chảy nhiều lần, nôn mửa hoặc bụng đầy, mệt mỏi, kém ăn, chân tay mát lạnh, lưỡi nhợt rêu trắng, mạch trầm tế hoặc hoãn nhược.
     Pháp trị: ôn trung khu hàn, bổ ích tỳ vị. Dùng bài :
    “Lý Trung Thang” ( Thương hàn luận )
     2. Viêm dạ dày ruột gan mạn tính thể tỳ vị hư hàn
     Vị tràng hư nhược, rối loạn chức năng dạ dày, đại tràng ruột, có hàn chứng, tiết tả mãn
    Triệu chứng: tỳ vị hư hàn ăn ít, đại tiện lỏng, hoặc thổ, hoặc tả, tay chân yếu, người gầy, bụng ngực căng, buồn bực, sắc mặt vàng, rêu lưỡi trắng, chất lưỡi nhạt, mạch tế hoãn. Hoặc ỉa ngày 2-3 lần phân lỏng như nước; Hoặc cũng có khi thức ǎn vào đến dạ dày một cái là đi ỉa chảy liền. Hoặc sôi bụng, ứ hơi, nhưng hầu như không đau bụng. Hoặc bụng đau từng cơn, chướng đầy, chứng tụ, buồn bực…
     Pháp trị : bổ hư, trừ thấp, hành trệ, điều khí, hoà tỳ vị. Dùng bài :
     ‘’Sâm Linh Bạch Truật Tán”
    2. Tỳ hư hoạt trường phân sống
    Triệu chứng : tỳ hư hàn nặng, miệng ăn xong là trôn muốn đi đại tiện ngay, phân lổn nhổn , màu trắng hay vàng nhạt, có khi thấy cả thức ăn không tiêu. Mùi chua , không nhuyễn và mùi hôi thối như phân bình thường Pháp trị : ôn bổ tỳ dương. Dùng bài :
    “Tỳ Hư Hoạt Trường Phân Sống’’
    3. Iả chảy mãn thể tỳ hư ở trẻ em
    ‘Cốm Bổ Tỳ ‘

    II. TIẾT TẢ MÃN DO TRUNG KHÍ HƯ 
    1. Viêm dạ dày ruột gan mạn tính thể trung khí hư
    Triệu chứng : Rối loạn tiêu hóa kéo dài, tiêu chảy mãn, kiết lỵ mãn, mỏi mệt, tự hãn, đoản hơi, đoản khí, chân tay yếu, đại tiện lỏng, thích uống ấm, sắc mặt trắng bệch, đại tiện lỏng, chất lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch hồng mà hư. Hoặc sau thấp ôn  tỳ hư đại tiện sống phân.
    Pháp trị : bổ trung ích khí, thăng dương chỉ tả. Dùng bài :
    “Bổ Trung Ich Khí” ( Tỳ vị luận)
     2.Viêm dạ dày ruột gan mạn tính thể tỳ vị khí hư kiêm thấp, phong
     Triệu chứng : như Viêm dạ dày ruột gan mạn tính thể tỳ vị khí hư nhưng có thêm lưỡi nhớn, mạch hoạt. Dùng bài :
    ”Điều Trung Ich Khí : là “Bổ Trung Ich Khí “ gia Thương Truật, Mộc hương,Táo, Gừng lùi, nếu tỳ hàn kiêm thấp.
    “Thăng Dương Trừ Thấp’Điều Trung Ich Khí ‘ gia Phòng phong , Khương hoạt , Trạch tả, Trư linh, Mạch nha, Thần khúc. nếu kiêm thấp và phong. 

    III. TIẾT TẢ MÃN DO CAN KHẮC TỲnh
    Đại Tràng Thể Nát do can uất 
(còn gọi là HC đại tràng kích thích thể phân nát; hay tiêu chảy mãn do thần kinh.)
   Triiệuchứng  : can tỳ bất hoà ( sườn đầy, bụng chướng căng, ợ hơi, ăn kém . mạch huyền), kiêm ngoại cảm, hoặc mỗi khi tình cảm xúc động thì phát lên, ruột sôi, bụng đau, đi tả, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch huyền hoãn. Thông thường tích trệ ít, không có thực nhiệt hoặc hư hàn
    Pháp trị : Sơ can kiện tỳ, chỉ thống tả. Dùng bài :
    “ Thống Tả Yếu Phương”

    IV. TIẾT TẢ DO THẬN DƯƠNG HƯ
     Viêm đại tràng mạn, rối loạn cơ năng đại tràng, tiêu chảy mạn, lao ruột thuộc HC tỳ thận dương hư.
    Thận dương suy tổn vốn đã không đủ sức ôn dưỡng tỳ dương: lại gặp lúc (canh năm), bên ngoài âm khí đang thịnh, bên trong cơ thế dương khí mới dậy, yếu ớt sinh ra ngũ canh tả hay còn gọi là thận tiết.
    Triệu chứng: ngũ canh tả  sáng sớm hàng ngày đi tả 1 - 2 - 3 lần. Phân lỏng nhưng không đau bụng, hay chỈ hơi đau quặn trước lúc đi tả. Thường gặp ở người già, ốm lâu suy nhược, mệt mỏi, sợ lạnh, bụng lạnh, chân lạnh, đau lưng, chán ăn, lưỡi nhợt, mạch trầm tế.
    Phép trị: Ôn thận trợ tỳ dương, chỉ tả. Dùng bài :
     “Tứ Thần Hoàn”

     CÁC BÀI THUỐC TRỊ TIÊU CHẢY MÃN

1.“Bổ Trung Ich Khí” ( Tỳ vị luận)  Hoàng kỳ 20g, Đảng sâm, Bạch truật Đương qui nn 12g. Sài hồ, Thăng ma nn 8g Trần bì nn 4 - 6g, Chích thảo 4g.  Sắc, uống. -Tiết tả kéo dài do tỳ khí hư nặng  gia Sơn dược sao, Thạch lựu bì.
2.“Bổ Trung Ich Khí “ phối “Sâm Linh Bạch Truật Tán” + Thảo quả, Hương phụ, Đại táo.
3.‘Cốm Bổ Tỳ ‘ – VĐY Sâm, Hoài sơn, Trần bì , Sa nhân, Cốc nha , Biển dậu , Ý dĩ, Liên nhục, Nhục khấu
4.“Lý Trung Thang” ( Thương hàn luận ) Can khương, Đảng sâm, Bạch truật, Chích thảo nn 120g Bạch truật sao khử thổ. Tán mịn, hoàn mật. Uống 8 - 16g x 3 lần/ ngày. Hoặc thang.  Gia vị :
- Hàn nhiều : tăng Can khương
- Hư hàn nặng, sắc mặt tái nhợt, chân tay lạnh gia Phụ tử là bài Phụ tử Lý trung thang  hoặc gia Nhục quế gọi là bài Phụ quế lý trung hoàn.
-Tỳ hư nhiều : tăng Đảng sâm.
- Nếu ỉa loãng kèm sa dom thêmThăng ma, Sài hồ
- Kiết lî mạn tính “Lý Trung Thang” phối Hương Liên Hoàn
- Xuất huyết tiêu hoá, phân đen gia A giao, Ngãi diệp, Địa du, Hoa hòe
- Tỳ vị hư hàn/ngoại cảm phong hàn “Lý Trung Thang”  gia Quế chi là bài Quế Chi Nhân Sâm Thang

 5. ‘’Sâm Linh Bạch Truật Tán” Đẳng sâm, Phục linh nn 12g, Truật 16g, Cam thảo 6g và
Sơn dược, ý dĩ nhân, Biển đậu, Liên nhục, Cát cánh, Sa nhân nn 8g. Gia : Táo, Quế nhục, Can khương, Thảo quả, Nhục khấu.Tán: uống 1,5-2g x 3 lần / ngày với nước táo sắc, hay nước cháo gạo lứt. Hãn hữu dùng thang. Gia giảm:
-Tỳ thận dương suy gia Bổ cốt chi, Phụ tử.
-Hư hàn hoặc tả thoát gia Kha tử.
-Thấp nhiệt đều nặng gia Hoàng liên, Hoàng bá.
-Bụng chướng đau nhiều gia Mộc hương, Chỉ xác.

6. “ Thống Tả Yếu Phương” là Bạch truật Thược Dược Tán ( Cảnh nhạc toàn thư ).Tán : Bạch truật ( thổ sao) 120g, Phòng phong sao, Bạch thược sao nn 80g, Trần bì sao 60g.. uống 6 - 12g/ lần x 2 - 3 lần/ ngày..Thang : Bạch truật (sao vàng hoàng thổ), Bạch thược (sao) nn 12 g, Trần bì, Phòng phong 8 g..
- Có thể gia Thăng ma, Sài hồ, Ý dĩ, để tăng tác dụng cầm ỉa
- Đau do khí trệ gia Hương phụ, Mộc hương, Tiều hồi , Sa nhân
- Huyết ứ gia Đan sâm , Ngũ linh chi

7.  “Tứ Thần Hoàn” Bổ cốt chi 160g, Nhục đậu khấu ( sao), nn Ngũ vị tử 80g, Ngô thù du 40g. Sinh khương 320g, Đại táo 240g. Bốn vị đầu tán mịn, hoàn với nước sắc Khương Táo và ít bột mì. Uống 12 - 16g/ lần với nước muối nhạt hoặc nước sôi nguội, trước lúc ngủ. Hoặc thang.
- Nếu kèm khí hư ỉa không cầm gia Sâm, Kỳ , Truật , Thăng ma. Gừng , Táo luộc , giã nát , trộn bột thuốc , làm hoàn , uống 9g/ lần, lúc đói.
-Tỳ dương hư nặng gia Phụ tử chế, Nhục quế.
-Bụng đau nhiều bỏ Ngũ vị tử, Ngô thù du, gia Hồi hương để ôn thận hành khí chỉ thống.
Đắp ngoài: Hành trắng giã nát sao nóng đắp ở rốn
Không dùng : Rối loạn tiêu hóa kéo dài do thực tích
Điều trị củng cố bằng “ Bát Vị Hoàn” gia Phá cố chỉ (muối sao), Thỏ ty tử (rượu sao), Ngũ vị tử ( sao khô),

VIÊM ĐẠI TRÀNG MÃN TÍNH

I.THỂ KHÍ HƯ HẠ HÃM
Cơ bản dùng Bổ Trung Ich Khí “ gia như sau

II.THỂ CAN KHÍ UẤT
Đau co thắt nhiều, cơ bản dùng bài “Sài Hồ Sơ Can Thang “ phối “Bình Vị Tán”  gia chi tử, khương hoang
Tiêu chảy mãn do thần kinh. Cơ bản dùng  bàiThống Tả Yếu Phương”  (Bạch truật Thược được tán )

III.THỂ TỲ VỊ HƯ HÀN  
 1.Cơn tiêu chảy cấp của viêm đại tràng mãn thể tỳ vị hư hàn
Dùng bài : “Lý Trung Thang”  , ” Ôn Dương Chỉ Tả “ , “Tam Vị Chỉ Tả Tán”
2.Viêm đại tràng mãn thể tỳ vị hư hàn
 ‘‘ Dị Công Gia Vị”  phối “Bình Vị Tán‘‘ gia vị ***

IV. THỂ THẤP NHIỆT HUYẾT Ứ
“ Cách Hạ Trục Ứ Thang‘‘ 
“ Đại Tràng Tỳ hư Huyết ứ ‘



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn