CÁC CHỨNG TÊ LIỆT » Liệt dây thần kinh VII b

Liệt Dây Thần Kinh VII Ngoại Biên, Liệt Mặt §3 - Khám, chẩn đoán liệt mặt Tây y


Bác sĩ Phạm Thị Mai, suckhoeloisong.vn : LIỆT DÂY THẦN KINH VII NGOẠI BIÊN, LIỆT MẶT, Chẩn đoán phân biệt liệt Bell’s với các thể liệt mặt khác. Nếu như trong Bell’s, liệt mặt là bệnh, thì có rất nhiều bệnh khác, liệt mặt chỉ là một triệu chứng, bệnh nhân có biểu hiện liệt nửa mặt kèm các dấu hiệu khác. Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà mỗi bệnh có biểu hiện một nhóm triệu chứng riêng.


Nếu BN đang khỏe mạnh bình thường , tự nhiên đột ngột  liệt mặt mà không hề có triệu chứng toàn thân và triệu chứng thần kinh nào kèm theo có thể sơ bộ chẩn đoán liệt mặt do lạnh – liệt Bell’s. Nếu BN có triệu chứng của bệnh cảm lạnh hay  cúm mùa kèm theo, có khả năng liệt mặt do cảm cúm.  

 Bệnh nhẹ :  BN chỉ thấy khô khô khó chịu mắt, mặt có cảm giác cứng khác thường. Nên BN hay đi khám mắt. Người nhà phát hiện BN miệng bị lệch, mỗi khi BN  nói, cười, khóc.  

 Bệnh nặng : miệng bị méo xẹo, mắt  không nhắm kín vào được. Ngoài ra, BN có thể : đau tai, nghe kém, nhức đầu, mất vị giác, nước mắt và nước bọt tiết ra nhiều, hoặc ít hơn bình thường, khó ăn uông, khó nói.

 Khám bệnh :

- Bào BN làm các động tác nhăn trán, nhe răng , phồng má, mím môi, huýt sáo, thổi lửa, chau mày, cười : sẽ phát hiện bên liệt các cơ giảm hoặc mất vận đông. nếp nhăn trán, nếp mũi má bên liệt mờ. Nhân trung lệch về bên lành.

- Khám  các dấu hiệu :

Negro:  ngước mắt nhìn lên trên, đồng tử bên liệt cao hơn bên lành.
Souques: lông mi của bên liệt dài hơn bên lành do mắt nhắm không khít.                                                                                                                        Lagophthalmus (+)  khi nhắm mắt, bên liệt không khép kín.                                                                                                                                           Charles - Bell (+) : khi nhắm mắt,  nhãn cầu bên liệt lên phia trên và ra phía ngoài.

-Kiểm tra thính lực, vị giác, hoạt động của tuyến nước bọt và tuyến lệ. .                                                                                                                           

II.Chẩn đoán  phân biệt liệt Bell’s với các thể liệt mặt khác

Nếu như trong Bell’s,  liệt mặt là bệnh, thì có rất nhiều bệnh khác, liệt mặt chỉ là một triệu chứng, bệnh nhân có biểu hiện liệt nửa mặt  kèm các dấu hiệu khác. Tùy theo nguyên nhân gây bệnh mà mỗi bệnh có biểu hiện một nhóm triệu chứng riêng..

Khi nghi ngờ liệt mặt không phải Bell’s, BS cần khám  kỹ để tập hợp các triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng cho chẩn đoán nguyên nhân.

Đặc biệt  cần phát hiện các biểu hiện liệt các dây sọ não khác, tứ chi vận động, cảm giác, phản xạ  có tính chất tổn thương định khu..

1.Liệt mặt ngoại biên thứ phát : zona, chấn thương; Sau phẫu thuật, :viêm tai ; Khối u trong xương đá;  U  tuyến mang tai;  U vòm họng;  U dây thần kinh VIII. Tụ máu nền sọ; H/c  Guillain – Garcin ( liệt các dây thần kinh sọ não một bên ); Do bệnh lý mạch máu :  Viêm  quanh động mạch. Đái tháo đường ; Liệt dây VII thai kỳ 

2.Liệt mặt ngoại biên kèm liệt nửa người, liệt chi :  thường do tổn thương nhân hay dây thần kinh VII ở tiểu não, cầu não, màng não hay tổn thương viêm đa rễ dây thần kinh. BS. phải  khám các dây sọ não, khám vận đông , phản xạ  cảm giác tứ chi, xét ngiệm dịch não tủy.

3. Liệt mặt trung ương : chỉ  liệt 1/4 dưới của mặt, kèm liệt nửa người cùng bên. Dấu hiệu Charles - Bell  (âm tính )Không bao giờ tiến triển thành liệt cứng.                                                                                          
4. Hiếm gặp Bệnh bại liệi tổn thương thân não do giang mai, , uốn ván, liệt mặt Rase. bệnh Kahler, di truyền.   

 

III.Khám các trường hợp khó

*Liệt cứng ngay từ đầu : trong  liệt mềm,  miệng lệch sang bên lành, vì cơ bên lành khỏe, kéo miệng qua. Nhưng trong  liệt cứng miệng lại bị co kéo về bên liệt.tuyến y tế  dưới hay châm cứu nhầm làm bệnh nặng thêm.      

*Liệt cả hai bên mặt : Viêm đa rễ dây thần kinh ( Guillain – Barré)  chiếm 69% các ca liệt mặt hai bên. Hiếm gặp hơn là nguyên nhân do di truyền cũng gây liệt mặt hai bên. BS thấy : nhắm mắt không kín ở hai bên,  nét mặt không biểu cảm, miệng luôn há và môi vểu ra và các nghiệm pháp liệt thần kinh VII dương tính.

 *Sau chấn thương, vỡ xương đá , BN có hôn mê : phát hiện ra liệt mặt bằng nghiệm pháp Pierre Marie - Foix: ấn mạnh vào hai góc hàm hoặc giật tóc mai, mặt  bên lành nhăn lại , bên liệt cơ không co được

 IV.Chẩn đoán phân biệt triệu chứng liệt mặt , với triệu chứng của bệnh uốn ván BN bị co cứng hàm, khó nhai và  co thắt cơ vòng mi



CÁC BÀI KHÁC