THẦN KINH VÀ TÂM THẦN » Đau thần kinh toạ

NGUYÊN NHÂN ĐAU THẦN KINH TOẠ r


 PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng: Đau dây thần kinh toạ là một trong những bệnh thần kinh thường gặp, với biểu hiện các cơn đau dọc theo đường đi của dây thần kinh hông.  Có nhiều nguyên nhân gây bệnh, trong đó thoái hoá cột sống thoát vị địa đệm ...là nguyên nhân hàng đầu. Việc thăm khám, chản đoán bệnh và chẩn đoán đúng nguyên nhân, giúp điều trị có kết quả nhanh và  phòng ngừa được nhiều biến chứng.

 



NGUYÊN NHÂN ĐAU THẦN KINH TOẠ  
                        BS  PHẠM THỊ MAI 
 Nguyên trưởng khoa Đông y - Bệnh viện Đà Nẵng

 
   Đau dây thần kinh toạ hay thần kinh hông là một trong những bệnh thần kinh thường gặp, với biểu hiện các cơn đau dọc theo đường đi của dây thần kinh toạ. Có nhiều nguyên nhân gây bệnh, trong đó  thoái hoá cột sống thoát vị địa đệm ...là nguyên nhân hàng đầu. Việc thăm khám, chẩn đoán bệnh và chẩn đoán nguyên nhân, giúp điều trị có kết quả nhanh và phòng ngừa được nhiều biến chứng. 

CHỮA ĐAU THẦN KINH TỌA ( 09-05-2014 )

 

I.GIẢI PHẪU, SINH LÝ

     Các rễ thần kinh L5, L4, và  S1,2,3 từ tuỷ sống, qua khe đốt sống, nhập thành dây thần kinh tọa to chừng bặng cái đũa . Dây thần kinh toạ đi qua khung chậu xuống mông, chạy dọc theo mặt sau đùi, tới khoeo chân phân thành 2 nhánh: thần kinh chày và thần kinh mác.
     Thần kinh chày thuộc rễ S1, tới mắt cá trong, xuống gan bàn chân, tận cùng ở ngón chân út. Nó điều khiển: duỗi bàn chân, gấp các ngón chân, đi trên đầu ngón chân; Cảm giác mặt sau đùi, mặt sau cẳng chân, bờ ngoài bàn chân và 2/3 ngoài gan chân.
     Thần kinh mác thuộc rễ L5, đi xuống mu chân, kết thúc ở ngón chân cái. Nó điều khiển gấp bàn chân, duỗi các ngón chân, đi trên gót chân; Cảm giác một phần mặt sau đùi, mặt trước ngoài cẳng chân và ½ bờ trong bàn chân.

II. PHÂN NHÓM THEO CƠ CHẾ 

    Nói chung các bệnh lý về thần kinh tọa được chia làm 4 nhóm cơ chế
    1.Nhóm do chèn ép rễ thần kinh
    2.Nhóm do tổn thương rễ hay dây thần kinh toạ
    3. Nhóm do tự bệnh lý của dây thần kinh toạ
    4. Nhóm phối hợp các cơ chế trên

III. NGUYÊN NHÂN ĐAU THẦN KINH TOẠ TÂY Y

    1.Thoái hoá cột sống
    Gây ra bệnh lý đau thần kinh toạ do tổn thương rễ
    +Thoát vị đĩa đệm :chiếm 60 - 90% nguyên nhân đau thần kinh toạ do thoái hoá cột sống thắt lưng – theo các tài liệu thống kê ở VN.
    + Các thoái hoá cột sống khác : Gai xương, đốt sống bị mòn, khuyết, lõm, dải xương ( dây chằng vàng xơ cứng, lắng đọng can xi, xù xì, phì đại ) và hẹp khe khớp.
    + Hẹp ống sống thắt lưng ( 75% do thoái hóa cột sống và chấn thương, 25 % do bẩm sinh, hoặc phối hợp cả hai ).
     2.Bệnh ngoại khoa gây  giập, đứt rễ dây thần kinh tọa
    + Tổn thương trực tiếp : chấn thương, phẫu thuật, gây tê tuỷ sống, tiêm mông sai vị trí .
    + Gián tiếp : trượt đốt sống, nứt gãy, xẹp đốt sống thắt lưng . Gảy xương chậu; viêm màng nhện 
    3.Bệnh cột sống thắt lưng nội khoa
    + Trượt L5 bẩm sinh, nữ gặp nhiều hơn nam.
    + Viêm đốt sống (spondylitis): ở tuổi ngoài 50, biểu hiện chèn ép thần kinh rõ ( đau thắt lưng hông. rất nặng có HC đuôi ngựa).
    + Viêm xương Paget (osteitis deformans): thường gặp ở đàn ông lớn tuổi, tiền sử nhiễm virrus từ nhiểu năm trước,  cơ địa di truyển nhạy cảm với virrus này. Cột sống cong gù vẹo, 1 số đốt sống to lên, hoặc đầu dị dạng, hoặc xương chi cong khoèo. XN : alkaline phosphatase huyết tương, SAP cao.
    + Viêm cột sống dính khớp : nam trước 40 tuổi. Ban đầu đau âm ỉ thắt lưng hông và mông, đau tăng ban đêm cứng khớp cột sống buổi sáng. Càng về sau càng nặng.  Xét nghiệm : VSS tăng cao, kháng thể kháng HLA-B27. X-quang: các đốt sống dính liền nhau.
    4.Bệnh nhiễn trùng
    + Nhọt lớn hay abces ngay sát thần kinh tọa do tiêm thuốc
    + Viêm nhiễm cột sống do vi trùng sinh mủ, đứng đầu là tụ cầu. Ap xe ngoài màng cứng thứ phát do nhiễm trùng ngoài da, tiết niệu, phổi và sau tiêm tĩnh mạch không vô khuẩn tốt
    + Lao cột sống: gù đốt sống, abces lạnh cạnh cột sống.
    5.Bệnh lý mạch máu : HC mạch tuỷ gây chảy máu dưới nhện, biến chứng viêm màng nhện dày dính ; Dãn tĩnh mạch quanh rễ, dãn tĩnh mạch màng cứng,
    6. Khối u, ung thư : u màng tuỷ, u đốt sống, u thần kinh. Ung thư di căn từ (tuyến tiền liệt, vú, phổi, thận, đường tiêu hoá), bệnh đa u tuỷ xương, u lympho (Hodgkin và Non Hodgkin).
    7. Do miễn dịch : viêm dây thần kinh tọa do nhiễm các yếu tố "Thấp’’ hoặc độc chất sinh ra sau các bệnh cúm, thấp tim, lậu, sốt rét, thương hàn, thương hàn.
    8. Các yếu tố nguy cơ :  
     - Nghề nghiệp : tỷ lệ mắc bệnh cao ở các đối tượng khuân vác nặng, lái xe, lái tàu. Những người mang vác và lao động nặng tư thế sai, đột ngột... là yếu tố dễ  làm khởi phát bệnh.
     - Stress cũng làm tăng thêm yếu tố xuất hiện và tái phát bệnh.
    - Trong lượng cơ thế quá thừ cân, hoạt động có tính rung sóc nhiều làm tác động lực liên tục lên cột sống , gây ra các vi chấn thương, tích lũy dần gây hư hại đĩa đên mj và cột sống, là nguyên nhân phát sinh bệnh.
     - Môi trương và thời tiết lạnh, ẩm : tác đông làm bệnh tái phát và dêc nặng thêm.

PHÒNG KHÁM BỆNH ĐÔNG - TÂY Y KẾT HỢP Bác sĩ Mai Đà Nẵng

 

ĐAU THẦN KINH TOẠ DO TRƯỢT ĐỐT SỐNG

   Đốt sống L4-5 và L5-S1 hay bị trượt nhất. Mỗi khi đi lại hoặc làm gì, các đốt sống trượt trên nhau, làm cho các dây chằng bị giằng kéo, phì đại dần lên. Các tổ chức thần kinh cũng liên tục bị thúc ép, gây đau và có thể gây yếu chân, teo cơ. Các mạch máu cũng bị tác động, làm cho dây thần kinh bị thiếu máu, lâu ngày bị xơ sẹo.
+ Do các mấu khớp bị gãy thường gọi là  “gãy eo”
+ Do hướng của các mặt khớp bị sai lệch, không đủ chịu lực,
+ Do  các mấu khớp có cấu tạo bất thường dẫn đến việc đốt sống bị trượt ra.
+ Do dây chằng hoặc bao khớp bị thoái hoá, giòn, rách đứt, các đốt xương sống không còn được gắn kết chặt chẽ với nhau nữa, nên chúng bị trật ra.

    -Lâm sàng: đau thắt lưng hoặc đau chân dữ dội, đau tăng khi đi lại Hai chân tê cứng, phải ngồi nghỉ. Khoảng đau cách hồi này ngày càng ngắn lại. Đến một lúc nào đó, người bệnh không còn khả năng đi lại. Điều trị
       1. Mức nhẹ :  Người bệnh vẫn có thể đi lại và sinh hoạt tương đối bình thường, đau còn chịu được. 
       Điều trị đợt đau cấp :  điều trị kết hợp nội khoa đông – tây y kết hợp dùng các bài thuôc CỔ PHƯƠNG Đông y.  Hoạt huyết , hành khí , trấn thống lấy làm pháp trị chính. Ngoài ra lựa chọn kết hợp : chườm nóng với lá ngải cứu rang muối , châm cứu,  nghỉ ngơi trong đợt đang đau. 
        Khi bệnh ổn định, cần có những đợt điều trị củng cố bằng các bài thuốc chuyên chữa thoái hoá cột sống của CỔ PHƯƠNG, không làm nặng. Khi ngồi lâu, khi đi lại nhiều, đi xe nên mang nẹp lưng.
        2. Mức nặng : 
          Người bệnh bị  yếu chân, teo cơ, mất hoặc giảm cảm giác. Cần hội chẩn để có phwowg hướng xử lý đúng.
         3.Rất nặng khi có rối loạn tiêu tiểu hoặc hiện tượng cách hồi thần kinh. Tùy theo chỉ định , bác sỹ ngoại thần kinh cột sống sẽ lựa chọn ai phương pháp phẫu thuật, với mục đích giải ép và làm cứng cột sống.



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn