THẦN KINH VÀ TÂM THẦN » Tâm và chữa bệnh tâm

TẠNG TÂM TRONG NGŨ HÀNH


BS  PHẠM THỊ MAI:    Các bệnh lý liên quan của tạng tâm với các tạng phủ, thường gặp là: Tâm phế cấp, Tâm phế mãn, Hen tim, Phù phổi cấp do tim; Tâm hoả vượng ảnh hưởng đến phế âm, tâm phiền, mất ngủ… ho, ho ra máu; Chứng tâm tỳ lưỡng hư;  Can,tâm âm hư hay can, tâm huyết hư, rối loan tâm thần do tâm caN mất chức nặng chủ quản và sơ tiết điều hoà thần chí; Chứng tâm thận bất giao; Chứng nhiệt ở Tâm chuyển sang Tiểu trường …


    TẠNG TÂM TRONG NGŨ HÀNH
         
         BS  PHẠM THỊ MAI
      Nguyên trưởng khoa Đông y - Bệnh viện Đà Nẵng

     Theo học thuyết kinh lạc thì Tâm có quan hệ biểu lý với tiểu trường, trong quan hệ ngũ hành thì tâm hỏa sinh tỳ thổ, khắc phế kim.T

     Các bệnh lý liên quan của tạng tâm với các tạng phủ, thường gặp là: Tâm phế cấp, Tâm phế mãn, Hen tim, Phù phổi cấp do tim; Tâm hoả vượng ảnh hưởng đến phế âm, tâm phiền, mất ngủ… ho, ho ra máu; Chứng tâm tỳ lưỡng hư;  Can,tâm âm hư hay can, tâm huyết hư, rối loan tâm thần do tâm caN mất chức nặng chủ quản và sơ tiết điều hoà thần chí; Chứng tâm thận bất giao; Chứng nhiệt ở Tâm chuyển sang Tiểu trường …

I. TÂM VÀ PHẾ 

     Tâm chủ huyết, phế chủ khí. Tâm và phế phối hợp làm khí huyết vận hành duy trì các hoạt động cơ thể. Khí thuộc dương, huyết thuộc âm, khí thúc đẩy huyết vận hành, huyết đi kéo theo khí, nếu khí không thúc đẩy huyết sẽ ngừng lại gây ứ huyết, nếu không có huyết, khí mất chỗ dựa phân tán mà không thu lại được.

      Bệnh thường gặp:

   1. Phế tổn thương , ảnh hường đến tim và hệ tuần hoàn

        - Tâm phế cấp :  tắc mạch máu phổi diện rộng cấp , ứ máu gan và vòng đại tuần hoàn, tăng gánh tim phải, suy tim phải cấp .
        - Tâm phế mãn : các bệnh hen mã tính, viêm phế quản mãn, COPD do nghiện thuốc lá kéo dài sẽ có hậu quả suy tim phải.

   2. Bệnh lý tổn thương tim và hệ tuần hoàn ảnh hưởng đến phế

         - Hen tim: do suy tim trái, ứ máu tiểu tuần hoàn tại phổi cản trở các đường dẫn khí ở phổi, khi đến mức độ  áp lực mao mạch phổi tăng quá mức, máu thoát vào phế nang gây cơn hen tim..
         - Phù phổi cấp do tim, tổn thương hang rào mao mạch biểu mô phế nang , máu ứ lại vòng tiểu tuần hoàn, suy hô hấp nguy kịch, o xy máu giảm,  co2 tăng nghiêm trong

    3 Tâm hoả vượng ảnh hưởng đến phế âm.
        Triệu chứng : tâm phiền, mất ngủ… ho, ho ra máu… 

II. TÂM VÀ TỲ 

     1.  Tỳ ảnh hưởng đến tâm
     Tâm chủ huyết, tỳ sinh huyết. Nếu tỳ khí hư không vận hoá được thì tâm huyết sẽ kém gấy hiện tượng hồi hộp, hay quên, mất ngủ, sắc mặt xanh, ăn kém , chậm tiêu hoá  gọi là chứng tâm tỳ hư.

      2. Tâm ảnh hưởng đến tỳ : các rối loạn chức năng về tâm thần do tâm bệnh sẽ ức chế hoạt động của tỳ , như lo lắng quá hị tỳ. 

III. TÂM VÀ CAN

     - Can tàng huyết, tâm chủ huyết,  phối hợp điều hoà lượng huyết tuần hành nuôi các tổ chức khí quan trong toàn cơ thể. Trên lâm sàng hay thấy xuất hiện chứng can,tâm âm hư hay can, tâm huyết hư: hoảng hốt, hồi hộp sắc mặt xanh, hoa mắt, chóng mặt, móng tay không nhuận.

    - Hoạt động tinh thần chủ yếu do hai tạng tâm và can phụ trách, vì  Tâm chủ về thần chí, Can chủ sơ tiết… Trên lâm sàng hay thấy xuất hiện chứng trạng về tinh thần như mất ngủ hay quên, hôi hộp, sợ hãi, điên giản…

III. TÂM VÀ THẬN

      Tâm quẻ ly, ở trên thuộc hoả, thận quẻ khảm, ở dưới thuộc thuỷ. Hai tạng tương giao giữ được thế quân bình gọi là “thuỷ hoả ký tế”.
       Chứng tâm thận bất giao hay chứng âm hư hoả vương. do thận thuỷ không đầy đủ, không chế ước được tâm hoả, gây ra các triệu chứng: hồi hộp, mất ngủ, nằm mê miệng lưỡi lở loét

III. TÂM VÀ TIỂU TRƯỜNG

      Tiểu trường hấp thụ chất tinh tuý của đồ ăn chuyển vận sang Tỳ. Còn phần cặn bã của đồ ăn thì tiểu trường đưa xuống đại trường hoặc chuyển qua Bàng quang. Khi Tiểu trường có bệnh, ngoài ảnh hưởng về công năng tiêu hóa, hấp thụ ra, lại còn xuất hiện tiểu tiện dị thường.

       Tâm và tiểu trường  có liên quan biểu lý. Nếu Tâm hỏa vượng, biểu hiện Tâm phiền,sốt cao,  đầu lưỡi đỏ đau, miệng lở loét, nứt tiểu tiện ít mà đỏ, lại còn đái ít, đái đỏ, nước tiểu nóng , đái ra máu, do nhiệt ở Tâm chuyển sang Tiểu trường .Phương pháp chữa là thanh tâm lợi tiểu.

                                                                      BS  PHẠM THỊ MAI

 



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn