BỆNH TIÊU HOÁ » Lý Luận_Tỳ Vị

VỊ ÂM HƯ CHẨN ĐOÁN VÀ PHÁP TRỊ


Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp - BS Phạm Thị Mai:  Chứng  Vị âm hư hay vị âm bất túc là một hội chứng âm dịch hao tổn Vị âm hư phần nhiều gặp ở người gầy còm, rất ít gặp ở người thể trạng béo mập. Người trung niên có chứng Vị âm hư phần nhiều là bệnh mãn tính, ở tuổi thanh thiếu niên có chứng Vị âm hư phần nhiều là do phát bệnh đột ngột gầy nên. 

VỊ ÂM HƯ  - CHẨN ĐOÁN VÀ PHÁP TRỊ 

Phòng Khám Bệnh Đông _ Tây Y Kết Hợp - BS Phạm Thị Mai:

    Chứng Vị âm hư hay vị âm bất túc là một hội chứng âm dịch hao tổn. 
    Vị âm hư phần nhiều gặp ở người gầy còm, rất ít gặp ở người thể trạng béo mập.
    Người trung niên có chứng Vị âm hư phần nhiều là bệnh mãn tính, ở tuổi thanh thiếu niên có chứng Vị âm hư phần nhiều là do phát bệnh đột ngột gầy nên.    

II.NGUYÊN NHÂN BỆNH SINH
 

1. Hội chứng vị âm hư cấp tính

- Ngoại cảm nhiệt bệnh: 
 ở tuổi thanh thiếu niên mắc các bệnh ngoại cảm nhiệt bệnh. sốt cao, ra nhiều mồ hôi, hoặc nôn nhiều, tân dịch hao thương cấp tính. Tà nhiệt, gây bệnh thực, dương minh lý chứng gây hao thương tân dịch m
à thành hội chứng  vị âm hư cấp tính
- Thời tiết quá hanh khô làm hao thương Âm dịch;
- Dùng lầm các phép Hãn – Thổ – Hạ : cũng dẫn đến Vị tân hao thương, cấp cứu kịp thời gây hội chứng vị âm hư cấp tính 

 2. Hội chứng vị âm hư mãn tính : 
-  Ở tuổi trung niên, người cao tuổi bị các bệnh mãn tính như : Tiêu khát,  Đại tràng bí kết , Ê cách...
-  Do can uất hoá hoả : tình chí uất kết, ngũ khí hóa Hỏa.  Mộc uất khắc thổ, Can nhiệt hun đốt tân dịch của Vị    
- Vị quản thống ( thể hoả thượng viêm): Vị nhiệt lâu ngày, nhiệt tà thương Âm; Vị âm bị tổn hại mà thành bệnh vị âm hư mãn tính
-  Tỳ Vị khí hư  không hóa sinh được chất tinh vi, âm tân bất túc
 - Ăn nhiều thứ cay nóng

III. TRIỆU CHỨNG 


Tân dịch bất túc: họng khô lưỡi ráo, môi miệng nứt nẻ, mồ hôi trộm sốt nhẹ, đại tiện khô kết, ngũ tâm phiền nhiệt. 
Âm hư :  đạo hãn , sốt nhẹ,  ngũ tâm phiền nhiệt, lưỡi đỏ khô  ít rêu. 
Vị âm hư : không muốn ăn, ăn kém, đói mà không muốn ăn,, tâm phiền,cơ bắp khô ráo, tiểu tiện đau niệu quản, mạch tế sác.

 IV.PHÁP TRỊ 

Tăng dịch dưỡng âm là chính 

Vị âm bị hao tổn,  không đói kém ăn, ăn uống vô vị, môi miệng khô, táo bón, chất lưỡi đỏ ít rêu, mạch Hư Tế Sác, ích Vị,
Ngũ chấp thang (Ôn bệnh điều biện).

Đại tiện bí kết : VÌ Vị với Đại trường đều thuộc Dương minh, khí với tân dịch tương thân với nhau, cho nên tân dịch ở Vị bất túc, THÌ tân dịch ở Trường cũng thiếu thốn, cho nên sự chuyển vận đại tiện khó khăn. Điều trị nên dùng vị ngọt tính lạnh để dưỡng Vị. Dùng 
 Ich Vị thang (ôn bệnh điều biện).
( Lưu ý : phân biệt với chứng Dương minh phủ Thực chứng, táo bón, có nguyên nhân và cơ chế bệnh đều khác nhau, phải thận trọng không được dùng thuốc công phạt bừa )

Vị quản thống : Vị mất sự nhu nhuận gây nên, xuất hiện chứng Vị quản đau âm ỉ, ăn kém và ưa ăn chất lỏng mềm; Vị ráo thì khí nghịch mà ọe khan, lưỡi quắt không có rêu, chất lưỡi đỏ; Điều trị nên dưỡng Âm hòa Vị dịu cơn đau. Dùng : 
 Sa sâm mạch đông thang (Ôn bệnh điều biện).

Tiêu khát : miệng khô lưỡi ráo, khát nước không nhịn được, đó là Phế Vị bị nhiệt hóa táo gây nên; Điều trị nên thanh cả Phế Vị, bổ cả Khí Âm,. cho uống
Bạch hổ gia Nhân sâm thang
 (Thương hàn luận

Ế cách :  thể trạng gầy, nôn khan không ăn được, hoặc là phiên vị ngăn cách ăn uống, về tối thì chất lưỡi đỏ sạm sáng bóng không có rêu; Điều trị nên tư nhuận dưỡng âm, cho uống bài
Ngũ chấp ẩm (ôn bệnh điều biện) gia giảm.

Âm hư thì sinh nội nhiệt: sốt nhẹ, miệng khô khát, lưỡi ráo v.v… Thường là về chiều hoặc tối chứng trạng biểu hiện rõ ràng hơn; Nếu gặp trời tạnh lâu không mưa, khí hậu khô ráo, thì bị táo nhiệt cả trong lẫn ngoài, tình thế bệnh càng nặng.

 Phế Vị âm hư : tà khí Thu táo ở Khí phận xuất hiện tình trạng tổn thương Phế Vị âm: mình không nóng lắm, ho khan không ngớt, miệng lưỡi khô ráo mà khát, lưỡi đỏ ít rêu, mạch Tế Sác, điều trị tư bổ Phế Vị mới thu được hiệu quả.

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Chẩn đoán phân biệt chứng Vị âm hư với :  

1.Chứng Vị khí âm đều hư  : là sự  tổn hại cả âm và khí . Có phối hợp 2 nhóm chứng trạng của Vị âm hư,  của Khí hư ( đoản hơi, mỏi mệt, tự hãn ) và  Vị khí hư ( kém ăn, gầy còm, sắc mặt xanh nhợt, hồi hộp mất ngủ...) rất khác với chứng Vị âm hư đơn thuần.

2. Chứng Vị nhiệt  :

+ Phân biệt về triệu chứng
          Ăn nhiều hay đói khác với  đói mà không muốn ăn.
          Táo bón cấp do Dương minh Hỏa thịnh nhiệt kết Phủ thực khác với Vị âm kém không phân bố tới Đại trường.
          Lở miệng lưỡi, răng sưng đau, hôi miệng do tà nhiệt Dương minh xông lên
         Thổ huyết, nục huyết:  Nhiệt làm thương huyết lạc, bức huyết đi càn 
+Phân biệt về nhiệt chứng 
          Thực nhiệt ( sốt, phiền khát, Vị quản đau rát, thích uống lạnh) khác với  hư nhiệt : tâm phiền sốt nhẹ. 
          Tuy nhiên, ở thời kỳ cuối của nhiệt bệnh, nhiệt tà làm hao thương Vị tân, thì chuyển Vị âm hư. 




CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn