BỆNH HÔ HẤP » Viêm xoang

VIÊM XOANG – Nguyên nhân và bệnh lý (1)


Suckhoeloisong : chúng tôi sẽ lần lượt đăng tải các vấn đề về viêm xoang : Nguyên nhân và diễn biến bệnh lý (1) Triệu chứng và chẩn đoán (2) Nguyên tắc điều trị từ dân gian đến các kỹ thuật ngoại khoa hiện đại nhất (3) Muốn chữa khỏi viêm xoang (3) Phòng bệnh viêm xoang (4) 

Viêm xoang là một bệnh có dân số mắc bệnh cao ( Trong những năm gần đây, tại Mỹ và Anh là 15% ,  Singapore  là 10%. Tại Việt Nam  BV TMH và BV ĐH Y Dược Tp HCM  có hơn 50% người bị viêm xoang mũi mãn trong số người bệnh đến khám TMH,  Gs – Ts  Nguyễn Hữu Khôi cho biết ) . Bệnh ảnh hưởng lớn đến sức khỏe , làm giảm chất lượng sống và lao động của người bệnh. Thậm chí còn gây nhiều hậu quả tai hại .


Giải phẫu sinh lý

Mũi bao gồm 2  lỗ mũi trước, 2  lỗ mũi sau và các xoang. Xoang mũi là các hốc rỗng, được phủ lớp màng nhầy. Xoang hàm, xoang trán nằm trong lòng khối xương sọ mặt.  Xoang sàng và xoang bướm nằm dưới đáy sọ. Tất cả các xoang đều thông với mũi. Ngoài ra còn thông với tai và họng. Nằm sát nhãn cầu và răng miệng. 4 xoang ở mỗi bên chia thành 2 nhóm . Nhóm xoang trước ( xoang hàm - sàng – trán ) thông dịch  ra lỗ mũi trước.  Nhóm xoang sau : (  xoang bướm - hàm sau ) thông dịch ra lỗ mũi sau. ( Khi tắc nghẽn thì dịch ứ lại  không thông được nữa.)

 Chức năng của xoang : làm sạch và ấm khoảng 9.000 lít không khí / ngày để đưa vào phổi. Xoang sạch,  thông  thoáng  giúp đầu nhẹ nhàng . Và xoang còn bảo vệ, giảm bớt áp lực cho sọ não khi bị sang chấn đầu mặt.

Cơ chế gây bệnh  

Viêm xoang mũi là  viêm lớp niêm mạc ở hốc mũi và hốc xoang do nguyên nhân đơn lẻ , nhưng thường là do nhiều  các nguyên nhân và điều kiện thuận lợi ( mà chúng tôi liệt kê sau đây )  phối hợp gây ra.

 Những biến đổi ở lớp niêm mạc này làm tăng nặng thêm các biểu hiện triệu chứng bệnh.  Niêm mạc mũi xoang rối loạn hoạt động  :  tuyến nhầy tăng tiết nhầy . Lông chuyển kém hoạt đồng đẩy chất nhầy và bụi bặm vi trùng ra ngoài.   Ứ đọng chất nhầy và cản trở lưu thông không khí đồng thời niêm mạc phù nề  là điều kiện thuận lợi để virus, vi khuẩn,  nấm phát triển làm bệnh mỗi lúc một nặng thêm.

Nguyên nhân :

 

1. Do vi trùng :  phổ biến là l các oài  Streptococcus,  Anaerobic  và ít gặp  hơn là vi khuẩn gram âm.

2. Do siêu vi trùng : cảm cúm mà phổ biến nhất là Haemophilus influenzae.….

3. Do  dị ứng : Cơ địa dị ứng một chất nào đó, thường là hóa chất, thức ăn biến chất, làm cho niêm mạc mũi phù nề, gây bít tắc lỗ thông xoang và nhiễm trùng 

4. Vasomotor rhinitis viêm mũi vân mạch là nguyên nhân rất phổ biến mà người ta hay ‘ quên’ nó                                                                                                                                          5. Do nấm :  sự xâm lấn của nấm Candida albican .

Điều kiện gây bệnh  :

* Sức đề kháng kém                                                                                                                                                                          *  Khí hậu lạnh,là yếu tố hàng đầu gây viêm long hô hấp trên.  Mũi xoang là cửa ngõ cho  virus tấn công. Biểu hiện ban đầu : chảy mũi nước trong, hắt hơi nhiều lần, nghẹt mũi, ngứa mũi, ngứa mắt, gai sốt, sốt nhẹ… kéo dài từ ba đến năm ngày, chúng ta thường gọi là cảm cúm, nhiễm siêu vi hô hấp, viêm xoang mũi dị ứng                                                                                                         * Môi trường ô nhiễm , bụi, khói bếp, thuốc lá, ao hồ bẩn….  gió, bụi, khói thuốc lá, khói hương bàn thờ, nhang diệt muỗi, hơi hóa chất.
*Vệ sinh cá nhân kém, không thường xuyên vệ sinh cá nhân đầy đủ mũi xoang  răng miệng. nhiễm trùng răng hàm trên lan lên xoang.                                                                                                                          
* Hóa chất , thức ăn biển… làm cho niêm mạc mũi phù nề, tăng tiết dịch,  tắc nghẹt các  lỗ thông xoang, làm vi trùng dễ phát triển.                                                                                                                                                                                 * Polype ( thường  liên quan đến nấm, dị ứng).                                                                                                                                    * Vẹo vách ngăn.                                                                                                                                                                               * Thay đổi áp lực đột ngột, khi lên cao hay  lặn sâu xuống nước .                                                                                                    * Sau chấn thương có tổn thương niêm mạc xoang                                                                                                                 * Gen u nang sợi gây  hẹp các lỗ mở ra.

Diễn biến bệnh lý và biến chứng  :

Cảm cúm làm viêm long hô hấp trên ( hắt hơi, sổ mũi,   không thể gọi là viêm mũi xoang được. Nếu cảm cúm được ngăn chặn ngay từ những phút có triệu chứng đầu tiên :  nghỉ ngơi, súc rửa mũi bằng nước muối,  hít tinh dầu chữa cảm, xông hơi thuốc nam mặt mũi xoang, uống nhiều nước cam chanh, và giữ ấm mũi mặt cổ ( nếu trời lạnh)  …

Nhưng nếu không thực hiện ngay các điều trên , thêm nữa là tình trạng sức khỏe yếu, các vi trùng thừa cơ phối hợp với virus  tấn công, làm bệnh nặng lên : sốt, nhức đầu, nghẹt mũi,  dịch mũi  đặc, vàng xanh,  Lúc này không còn là cảm cúm nữa mà đã chuyển qua  bệnh viêm xoang mũi cấp tính.

Vi trùng nấm hay các yếu tố gây dị ứng xâm nhập vào niêm mac mũi xoang, với số lượng " quân” còn ít, "đánh phá ‘ hàng rào bảo vệ chưa nhiều, ta phải dùng đủ các cách chặn chúng lại ( bằng các phơng pháp dân gian). Nhưng  khi đã phải dùng đến kháng sinh toàn thân là chứng tỏ cơ thể đã thua chúng rồi.  

Trong hoàn cảnh đã bị bệnh  viêm xoang mũi cấp tính, thì việc  điều trị  phải đúng nguyên tắc và đủ thời gian ( từ 1 đến 2 tháng)  và phối hợp Đông Tây y là rất cần thực hiện.

Nếu điều trị không đúng cách hoặc do cơ thể đề kháng yếu, vi trùng quá mạnh lại kháng nhiều loại kháng sinh,  các triệu chứng viêm kéo dài trên 2 tháng và tái phát  hơn 3 lần / năm - gọi là bệnh viêm xoang mũi mãn. Niêm mạc mũi xoang đã biến đổi và không đảm bào chức năng lọc sưởi ấm không khí, ngoài ra còn rối loạn tăng tiết nhầy, nhầy  nhiều lại  là môi trường cho vi trùng sinh mủ. Thậm chí biến đổi cấu trúc làm xuất hiện vẹo vách ngăn,  polyp.

Cuối cùng của bệnh lý viêm xoang sẽ dân đến hậu quả : làm người bệnh thường xuyên bị : viêm họng, viêm hầu họng, viêm thanh quản, ,viêm phế quản suyễn,  nhiễm trùng răng miệng… Hầu hết các người bện trong tình trạng  Đau đầu, nhức mỏi mắt,  mất ngủ, ù tai, nghe kém, mệt mỏi suy giảm sức khỏe và hiệu quả lao động. Có tỷ lệ nhỏ bị biến chứng viêm nhãn cầu,  viêm màng não, áp xe não…, hiếm gặp .

 

 Ở bệnh  nhân tiểu đường hay bị các khiếm khuyết về hệ miễn dịch  có thể đe dọa tính mạng trong các trường hợp nhiễm trùng xoang cấp .

 

Mời các Quý bạn đón xen các bài tiếp theo của nội dung này !



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn